Ұлттық банктің базалық мөлшерлемені 16,75%-ға дейін төмендету шешімі ипотеканың бірден арзандап, баспана бағасының түсуіне әкелмейді, деп хабарлайды Alash.kz.
Елімізде кейінгі екі айда бұл көрсеткіш екінші рет төмендеп отыр: 5 маусымда 18%-дан 17%-ға түссе, 24 шілдеде тағы 0,25 пайыздық тармаққа азайып, 16,75% болып белгіленді. Реттеушінің мәліметінше, бұл қадамға елдегі жылдық инфляцияның тоғыз ай бойы баяулап, маусымда 10,3%-ды құрауы негіз болған. Мамырда азық-түлік инфляциясы 10,7%-дан 10,4%-ға төмендесе, азық-түлікке жатпайтын тауарлар бағасының жылдық өсімі 11,7% деңгейінде сақталды. Қызмет көрсету саласындағы инфляция керісінше, мамырдағы 8,7%-дан маусымда 9%-ға көтерілген.
Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов мөлшерлемені түсіруге қатаң ақша-кредит саясаты, теңгенің нығаюы, тұтынушылық белсенділіктің тұрақтануы және Үкімет пен Ұлттық банктің инфляцияға қарсы шаралары әсер еткенін түсіндірді. Дегенмен базалық инфляцияның кейбір көрсеткіштері мен халықтың инфляциялық күтулері жоғары болғандықтан, 16,75%-ды арзан ақша кезеңінің басталуы деп санауға ерте. Осыған байланысты келесі шешім 4 қыркүйекте жарияланады.
Жылжымайтын мүлік сарапшысы Виталий Шалаевтың пікірінше, 16,75%-дық мөлшерлеме нарықтағы жағдайды түбегейлі өзгерткен жоқ, ол тек экономикадағы ақша құнының біртіндеп төмендей бастағанын білдіретін алғашқы белгілердің бірі. Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының сараптамасына сәйкес, 2026 жылдың бірінші тоқсанында берілген жаңа ипотека көлемі 438 млрд теңгеге жетіп, бір жылда 12,3% өскенімен, нарықтық ипотека көлемі 53,6% қысқарған. Жаңа ипотекалардың 85,1%-ы жеңілдетілген бағдарламалардың үлесіне тиіп, коммерциялық ипотеканың үлесі небәрі 14,9%-ды құрады.
Сонымен қатар, базалық мөлшерлеменің төмендеуі пәтер бағасының арзандауына тікелей әсер етпейді. Егер коммерциялық ипотека арзандаса, баспана сатып алушылар көбейіп, сұраныс артады, ал ұсыныс сұраныспен бірдей көбеймесе, баға керісінше өсуі мүмкін. Виталий Шалаев алдағы жарты жылда жылжымайтын мүлік нарығында елеулі өзгеріс күтпейді. Дегенмен алдағы 6-12 айда мөлшерлеме әрі қарай төмендесе, бастапқы тұрғын үй нарығы жандануы ықтимал.
Жалпы баспана бағасына тек ипотека емес, құрылыс материалдары, жұмыс күші, жер телімінің құны, инженерлік инфрақұрылым, құрылыс компанияларының қаржыландыру шығындары мен халықтың төлем қабілеті де әсер етеді. Қазіргі таңда нарықты жоғары несие құны, халықтың сатып алу қабілетінің әлсіреуі, ұсыныстың едәуір көлемі және инфляция тежеп тұр. Ұлттық банк деректері бойынша, 2026 жылғы сәуірде халыққа берілген кредиттердің жылдық өсу қарқыны 16,5%-ға дейін баяулаған.
Құрылыс және жылжымайтын мүлік саласының сарапшысы Диляра Сейітнұрова 2026 жылғы мамырдағы бағалауында қайталама нарықтағы коммерциялық ипотеканың нақты ұсыныстары 18-20% аралығында болғанын, бұл нарықтағы негізгі кедергінің бірі екенін айтқан болатын. Жыл басында Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов те жоғары базалық мөлшерлеме кезінде ипотека алуға асықпауға кеңес берген еді. Наурыз-сәуірде 18% болған мөлшерлеме маусымда 17%-ға, шілдеде 16,75%-ға түскенімен, бұл әлі де жоғары көрсеткіш.
Сондай-ақ мөлшерлеме жоғары кезде инвесторлар үшін ақшаны депозитте немесе облигацияда ұстау пәтер сатып алып, оны жалға бергеннен гөрі тиімдірек. Егер төмендеу циклі жалғасып, депозиттердің тартымдылығы азайса, капиталдың бір бөлігі жылжымайтын мүлік нарығына ауысып, сұранысқа қосымша қысым түсіруі мүмкін. Қорытындылай келе, базалық мөлшерлеменің 16,75%-ға түсуі баспана бағасын бірден төмендетпейді, ал негізгі өзгерістер инфляцияның тұрақтылығына және банктердің ипотека пайыздарын төмендетуіне байланысты болмақ.
