Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы (ҚМДБ) соңғы кездері әлеуметтік желілерде кең тараған марқұмдардың суреттерін жасанды интеллект (ЖИ) көмегімен қозғалысқа келтіріп, «жандандыру» үрдісіне қатысты ислами ұстанымын ресми түрде жария етті, деп хабарлайды Alash.kz.
Бүгінгі таңда заманауи цифрлық технологиялар кескін-кептерді өзгертіп қана қоймай, адамның бейнесін қозғалтып, тіпті дауысын дәл соқпамен имитациялауға толық мүмкіндік береді. Осыған орай, қоғамда қызу талқыланып жатқан мәселеге нүкте қойған мүфтият өкілдері ислам фиқһының іргелі қағидаларының біріне сүйене отырып, бұл іске баға беру үшін оның түпкі мәні мен қолдану мақсатын қатаң түрде сараптау қажет екенін түсіндірді. Бұл ретте діни басқарма өз төл сөзінде мынадай тұжырымға тоқталды:
«Бір нәрсеге берілетін үкім оны дұрыс түсініп, мәнін анықтауға байланысты» деп белгіленген. Сондықтан қайтыс болған адамдардың суреттерін жасанды интеллект арқылы қозғалысқа келтірудің үкімі оны қолдану мақсаты мен нақты жағдайына қарай әртүрлі болады, — деп түсіндірді ҚМДБ мамандары.
Мүфтияттың таратқан ақпаратына сәйкес, егер марқұмның бейнесін цифрлық жүйе арқылы қозғалту тек оны сағынып еске алу, іштегі сағынышты басып, көңіл жұбату немесе отбасылық жылы естеліктерді жаңғырту ниетімен жасалса, мұндай әрекетке шектеу қойылмайды әрі ол шариғатқа қайшы келмейді.
Алайда, дін өкілдері мұндай технологиялық әдістерді қолданудың шекарасы мен қатаң тыйым салынған тұстарын да тәптіштеп түсіндірді. Атап айтқанда, марқұмның бейнесін жандандыру пенденің шынайы өмір шынайылығынан қол үзіп, өткен шаққа шамадан тыс тәуелді болып қалуына, қайғы-қасіретті қайта өршітіп, тіпті өлім жайлы Жаратушының жазған тағдырына қарсы шығу сияқты жағымсыз көңіл-күй тудыратын болса, мұндай қадамға түбегейлі жол берілмейді. Бұл туралы басқарма өз мәлімдемесінде анық көрсетті:
«Бұл адамның өзіне және оның жақындарына рухани әрі психологиялық зиян келтіруі мүмкін», — деп ескертті ведомство өкілдері.
Сонымен қатар, марқұмның көзі тірісінде ешқашан айтпаған сөздерін ЖІ арқылы аузына салып, оның атынан жалған ақпарат пен жаңсақ мәліметтер таратуға қатаң тыйым салынады. Сонымен бірге, мүфтият заманауи технология көмегімен өзгертіліп жасалған бейнелерді коммерциялық мақсаттағы жарнамаларда пайдаланып, сатылатын өнімді шынайы емес түрде әсірелеп насихаттауды да қатаң құптамайды. Діни басқарма мұндай әрекеттер қарапайым халықты алдауға және өзгелердің мүліктерін әділетсіз жолмен тартып алуға немесе иеленуге апарып соғатынын қадап айтты.
