Тірі болсам, қазаққа қызмет етпей қоймаймын!

Әлихан Бөкейхан

Магнитуда мен бал көрсеткіші: Жер сілкінісін қалай өлшейді, қайссын қолданады?

31 қаңтар 2024 38
Жер сілкінісінің магнитудасы мен балдық көрсеткіші жер сілкінісін бағалау және сипаттау үшін қолданылатын екі негізгі параметр. Екі ұғым да сейсмология мен геологияда кеңінен қолданылады, бірақ олар жер сілкінісінің әртүрлі аспектілерін көрсетеді.

Жер сілкінісінің магнитудасы

  1. Анықтама: Жер сілкінісінің магнитудасы – сейсмикалық оқиға кезінде бөлінетін энергия мөлшерінің өлшемі. Ол шкаламен өлшенеді, оның ең танымалы - Рихтер шкаласы.

  2. Рихтер шкаласы: Бұл шкала логарифмдік, яғни бір нүктеге өсу бөлінетін энергияның 10 еселенген мөлшерін білдіреді.

  3. Жаһандық қолдану: Магнитуда жер сілкінісін олардың орналасуына және шығу тереңдігіне қарамастан салыстыруға мүмкіндік береді.


Жер сілкінісінің балдық көрсеткіші

  1. Анықтама: Интенсивтілік шкаласы бойынша өлшенетін жер сілкінісінің шамасы (мысалы, өзгертілген Меркалли шкаласы) жер сілкінісінің жер бетіне, ғимараттарға және адамдарға әсер ету дәрежесін көрсетеді.

  2. Субъективті табиғат: магнитудадан айырмашылығы, қарқындылық неғұрлым субъективті және жергілікті жағдайларға байланысты өзгеруі мүмкін, мысалы, топырақ түріне, эпицентрден қашықтыққа, құрылыс нормаларына және т.б.

  3. Жергілікті маңыздылық: Балл белгілі бір аймақтағы ықтимал залалды және қажетті жауап шараларын бағалау үшін пайдалы.


Магнитуда мен балдық көрсеткіш арасындағы байланыс

  • Тікелей корреляция емес: жоғары шама әрқашан жоғары баллды білдірмейді. Үлкен тереңдікте немесе елді мекендерден алыс жерде болған үлкен жер сілкінісінің магнитудасы төмен болуы мүмкін.

  • Рейтингтің әртүрлі аспектілері: магнитудасы жалпы жер сілкінісінің энергиясын өлшейді, ал балдық оның нақты аймақтарға әсерін өлшейді.


Қоғам және ғылым үшін салдары

  • Төтенше жағдайларды жоспарлау: екі таразыны түсіну қарапайым адамдарға және төтенше жағдайлар қызметтеріне апаттардың алдын алу және оларға әрекет етуді жоспарлауға көмектеседі.
    Құрылыс кодекстері: Аймақтың көлемін білу болашақ жер сілкіністерінің зақымдануын азайту үшін құрылыс нормаларын әзірлеуге көмектеседі.


Қорытынды

Жер сілкіністерінің магнитудасы мен балдық көрсеткіш арасындағы айырмашылықты түсіну жер сілкіністерінің қауіп-қатері мен әсерін бағалау, тиімді әрекет ету және апаттардың алдын алу стратегияларын әзірлеу үшін маңызды. Магнитуда бізге оқиғаның жалпы энергиясы туралы түсінік береді, ал бал оның нақты аймақтар мен қауымдастықтарға әсерін нақтырақ көрсетеді. Бұл көрсеткіштер бірге ықтимал залалдың толық бейнесін береді және жер сілкінісінің салдарын азайтуды жоспарлауға көмектеседі.

Бұл тек сейсмологтар мен геологтар үшін ғана емес, қоғамдық ұйымдар, төтенше жағдайлар басшылары мен құрылыс саласы үшін де маңызды. Магнитуда мен балдық көрсеткіш деректерін түсіну және дұрыс пайдалану тәуекелдерді айтарлықтай азайтады және қауымдастықтың жер сілкіністеріне төзімділігін арттырады.

Осылайша, магнитуда мен балдық көрсеткіш әртүрлі өлшемдер болса да, олар бірін-бірі толықтырып, жан-жақты талдауды қамтамасыз етеді және тәуекелдерді басқару мен жер сілкінісіне әрекет етуді жоспарлауда негізделген шешімдер қабылдауға көмектеседі.

Дереккөз: infohub.kz
Бұл мақала туралы не ойлайсыз?