Тарихшы, жазушы, қоғам қайраткері, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі Жұмабай Орынғалиұлы Доспанов дүниеден озды. Қаралы хабарды Қазақстан Жазушылар одағы жеткізіп, марқұмның туған-туыстары мен оқырмандарына көңіл айтты, деп жазады Alash.kz. 
Жұмабай Орынғалиұлы Доспанов — 1952 жылы Атырау облысында дүниеге келген белгілі қазақстандық әскери тарихшы, зерттеуші, журналист және қоғам қайраткері.
Ол Атырау облысының Таңдай орта мектебінде білім алып, кейіннен облыстық салалық кәсіподақ комитетінің төрағасы қызметін атқарған. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында Қазақстанның демократиялық қозғалыстарына белсене араласып, «Атырау демократияға жәрдемдесу орталығын» басқарды және аймақтағы өткір де шынайы ақпарат тарататын танымал «Алтын ғасыр» тәуелсіз газетінің негізін қалап, бас редакторы болды.
2011 жылдан бастап өмірін әскери тарихты зерттеуге арнаған ол Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан қазақстандық майдангерлердің, соның ішінде бұрын-соңды есімдері аталмаған мыңдаған қазақ офицерлері мен 7 700-ден астам қыз-келіншектердің ерлігін Ресей Федерациясы Қорғаныс министрлігінің Орталық мұрағаты (ЦАМО) сияқты ресми мұрағат деректері арқылы дәлелдеп шықты. Оның бұл табанды еңбегі нәтижесінде тарих ғылымына қосқан зор үлесі болып табылатын бірнеше іргелі кітаптары жарық көрді:
«Екінші дүниежүзілік соғыстағы қазақ офицерлері» (10 томдық): Соғысқа қатысқан 8 400-ден астам қазақ офицерінің нақты әскери қызмет жолы мен құжаттық мәліметтері жүйеленген бірегей еңбек. Зерттеу барысында ол 120 қазақ офицерінің батальон, 20-сының артиллерия дивизионын, 2-еуінің авиация эскадрильясын және 7-еуінің партизан отрядын басқарғанын құжатпен дәлелдеді.
«Совет Одағының Батыры атағы берілмеген қазақстандықтар» («Не ставшие Героями Советского Союза»): Ең жоғары атаққа ұсынылса да, түрлі саяси немесе бюрократиялық себептермен марапатталмай қалған жүздеген қаһармандардың ерлігін мұрағаттық құжаттармен ақтаған көптомдық зерттеу.
«Қару мен қалам»: Майданда соғыса жүріп, әскери күнделіктер, хаттар мен шығармалар жазған қазақ зиялылары мен офицерлерінің шығармашылық және жауынгерлік жолына арналған кітап.
Сонымен қатар Жұмабай Доспанов майданның ең шешуші шептерінде подполковник, майор шенінде қызмет еткен және комиссар міндетін атқарған 55 офицердің, сондай-ақ соғысқа қатысқан мыңдаған қазақстандық әйелдердің (мергендер, байланысшылар, ұшқыштар, медицина қызметкерлері) тізімі мен тағдырын жеке бағыт ретіеде зерделеді. Оның отыз жылға жуық уақыт бойы табанды түрде жүргізген осы ауқымды «Қазақстанның қаһарман майдангерлері» жобасы Ұлттық құрылтайда Мемлекет басшысы деңгейінде жоғары бағаланып, соғыстың сексен жылдығына орай үлкен көптомдық жинақ ретінде дайындалды. Жұмабай Доспановтың еңбегі — есімдері еленбей, тарих тасасында қалып қойған боздақтар мен қаһармандарды қайта тірілткен отандық тарих ғылымындағы ең ауқымды майдангерлер шежіресі.
