Санжар Бокаевтың ісі бойынша сотта «ҚазТрансГаз» кәсіподағы қаржыландырған халықаралық автокеруенге қатысты тың деректер жарияланды, деп жазады Alash.kz.
Алматыда қоғам белсендісі Санжар Бокаевқа қатысты сот процесінде 2018 жылы өткізілген халықаралық автокеруеннің қаржыландырылуы мен ұйымдастырылуына байланысты сұрақтар қарастырылып жатыр. Кәсіподақ қаражаты есебінен өткізілген шараның жалпы құны 86,8 млн теңгені құраған. Прокуратураның нұсқасы бойынша, оның бағасы әдейі көтеріліп, бөлінген қаражаттың бір бөлігі заңсыз иемденілген болуы мүмкін.
Соттың бесінші отырысында Бокаевтың адвокаты Артём Аскаров «ҚазТрансГаз» кәсіподағының өкілі Мұхтар Амерхановтан автокеруенді өткізу туралы бастаманың кімнен шыққанын сұраған.
Амерхановтың айтуынша, халықаралық автокеруен ұйымдастыру туралы ұсынысты компанияның өзі көтерген. Ал кәсіподақ жиналысында жобаны сол кезде компанияның бас директорының кеңесшісі қызметін атқарған Санжар Бокаев таныстырған.
Бұл жайт соттағы маңызды сұрақтардың бірін алға шығарды: егер жобаны ұйымдастыру бастамасы компаниядан шықса, оны жүзеге асыруға бөлінген қаражаттың жұмсалуын кім және қалай бақылаған?
Кәсіподақ жұмыс берушіден тәуелсіз бе?
Сотта кәсіподақтың дербестігі де сөз болды. Адвокат Мұхтар Амерхановтан ұйымның жұмыс берушіге қаншалықты тәуелді екенін сұраған.
Кәсіподақ өкілі заңнама мен ұйым жарғысына сәйкес, кәсіподақтар өз қызметінде мемлекеттік органдарға, саяси партияларға және жұмыс берушілерге тәуелді емес екенін айтты.
Алайда бұл қағиданың іс жүзінде қалай жүзеге асқаны және автокеруен жобасына қатысты шешімдер қандай тәртіппен қабылданғаны соттағы сауалдардың өзегіне айналды.
86,8 млн теңгенің 42,2 миллионы қайда кеткен?
Прокуратураның мәліметінше, тергеу барысында автокеруеннің құны негізсіз көтерілген болуы мүмкін деген күдік туындаған. Айыптау нұсқасына сәйкес, бөлінген 86,8 млн теңгенің бір бөлігі BM Trust компаниясына аударылған. Тергеу бұл компанияны Бокаевпен байланыстырады.
Прокуратураның пайымдауынша, компания іс жүзінде орындалмаған жұмыстар үшін қаражат алған болуы мүмкін. Осы эпизод бойынша болжамды залал көлемі 42,2 млн теңге деп көрсетілген.
Дегенмен бұл – айыптау тарапының нұсқасы. Қаражаттың заңсыз иемденілгені туралы түпкілікті қорытындыны сот шығаруға тиіс.
Сотта адвокат кәсіподақ өкілінен автокеруеннің нәтижелері неліктен қабылданғанын және мердігерлерге қатысты неге шағым жасалмағанын сұрады.
Амерхановтың түсіндіруінше, егер кәсіподақ орындалған жұмыстардың сапасыз екенін анықтаса, қабылдау актісіне қол қойылмай, мердігерге талап қою рәсімі басталар еді.
«Егер кәсіподақ шарттың сапасыз орындалғанын байқаса, актіге қол қоймас еді. Ондай жағдайда наразылық білдіру жұмыстары басталатын еді», – деді ол.
Бұл жауап та соттағы негізгі мәселелердің бірін айқындады: егер жұмыс нәтижелері қабылданып, тиісті актілерге қол қойылған болса, кейіннен шығынның негізсіз болғаны туралы күдік қандай деректерге сүйеніп пайда болды?
Тексеруді кім бастады?
Іс материалдарына қатысты тағы бір маңызды жайт 2024 жылы белгілі болған. Кәсіподақтың тексеру комиссиясы мүшелерінің бірі автокеруенге қатысты келісімшарттарды өз бетінше қарап, шара құнының көтерілген болуы мүмкін деген қорытындыға келген.
Оның өтініші кейін Қаржылық мониторинг агенттігіне жүгінуге негіз болған.
Мұхтар Амерхановтың айтуынша, кәсіподақ бұл қызметкерге арнайы тексеру жүргізуді тапсырмаған. Оның сөзінше, ұйымның тексеру комиссиясы туралы ережесінде мұндай шешімдерді қабылдаудың өз тәртібі қарастырылған.
Осылайша, сотта тек автокеруенге бөлінген қаражаттың жұмсалуы ғана емес, күмәнді шығын туралы мәселенің қалай көтерілгені және ішкі бақылау тетіктерінің қаншалықты дұрыс жұмыс істегені де талқыланып жатыр.
Бокаев ісіндегі өзге эпизодтар
Санжар Бокаевқа қатысты сот процесі 16 қазанда Алматыда басталған. Іс бойынша оның жиені Мадияр Калменов пен бұрынғы видеографы Ұлан Нүсіпқожа да сот алдында жауап беріп жатыр.
Автокеруенге қатысты қаржылық эпизодтан бөлек, прокуратура Бокаевқа гранит тақталарға, Баум тоғайындағы ағаштарды кесуге және көрінеу жалған ақпарат таратуға байланысты айыптар таққан.
Бұған дейін Ұлан Нүсіпқожаның өзіне тағылған айыптарды мойындағаны туралы мәлімет жарияланған. Бұл туралы оның жаңа адвокаты Мәди Әуекенов хабарлаған. Қорғаушының айтуынша, Нүсіпқожа ұрлық, ағаштарды заңсыз кесу және көрінеу жалған ақпарат таратуға қатысты эпизодтар бойынша сотқа шынайы әрі дәйекті жауап беруге дайын.
