2026 жылдың басында АҚШ-тың Венесуэлада жүргізген арнайы операциясы және ел президенті Николас Мадуроға қатысты күш қолдануы Вашингтонның Батыс жартышарында қатаң әрекеттерге дайын екенін айқын көрсетті, деп жазады Alash.KZ.
Осыдан кейін халықаралық қауымдастықта бір сұрақ жиі қойыла бастады: келесі нысана кім болуы мүмкін деген?
Сарапшылардың пікірінше, АҚШ әкімшілігінің назарында өзін «достас емес» деп санайтын бірнеше мемлекет бар. Солардың ішінде Куба алдыңғы қатарда аталады.
Трамп Кубаға операция бастай ма?
Ресей Ғылым академиясының Қауіпсіздік мәселелерін зерттеу орталығының жетекші ғылыми қызметкері, саясаттанушы Константин Блохиннің айтуынша, АҚШ енді Ирак пен Ауғанстандағыдай ауқымды әскери интервенциялардан бас тартқан.
— АҚШ үшін ондаған мың әскер жіберілетін кең көлемді соғыстар тым қымбат әрі тиімділігі күмәнді. Сондықтан қазіргі стратегия — шектеулі, бірақ нақты нәтижеге бағытталған арнайы операциялар, — дейді сарапшы.
Оның сөзінше, Венесуэладағы жағдай — классикалық соғыс емес, дәл осындай нысаналы әрекеттің үлгісі. Мұндай тәсілдер АҚШ келісімге келуі мүмкін емес деп санайтын елдерге қарсы қолданылуы ықтимал. Бұл қатарда Куба, Венесуэла және Иран бар.
Куба мен Венесуэланың айырмашылығы неде?
Дегенмен, Блохин Кубаға қатысты бір маңызды факторды атап өтеді. Ол — ресурстық және геосаяси пайда мәселесі.
— Венесуэла — әлемдегі ең ірі мұнай қорына ие елдердің бірі. Ал Куба — ресурстық тұрғыдан ондай тартымды мемлекет емес. Сондықтан Вашингтон Кубаны кейінге қалдыруы немесе тіпті тікелей басып кіруден бас тартуы да мүмкін, — дейді саясаттанушы.
Яғни АҚШ алдымен нақты экономикалық және стратегиялық пайда әкелетін бағыттарға басымдық береді. Геосаяси ландшафтты өзгерту қажет аймақтар бірінші кезекке шығады.
Батыс жартышарындағы бақылау күшейе ме?
Сарапшылардың пікірінше, Куба уақытша «күту режимінде» қалуы мүмкін, бірақ бұл АҚШ-тың Батыс жартышарындағы ықпалын әлсіретеді дегенді білдірмейді. Керісінше, Вашингтон бұл аймақтағы қысымды күшейтуді көздеп отыр.
АҚШ-тың тікелей стратегиялық мүддесі бар елдердің қатарына Мексика, Панама және ерекше назар аударылып отырған Гренландия кіреді.
Гренландия — жаңа геосаяси плацдарм
Блохиннің айтуынша, АҚШ-тың Гренландияға қатысты жоспары тікелей басып кіру емес, Арктикадағы бәсекеге дайындық.
— Егер АҚШ Гренландияға әскери тұрғыда араласса, оған Батыста қарсы тұратын күш жоқ, Данияның өзі де мұндай қадамға бармауы мүмкін. Бірақ басты мақсат — әскери инфрақұрылымды күшейтіп, Арктика үшін күреске дайындалу, — дейді ол.
Бұл АҚШ-тың соңғы жылдардағы жалпы стратегиясына сай келеді: елдерге тікелей шабуыл жасаудан гөрі, әскери базалар орналастыруға қолайлы шарттар «саудаласу» арқылы алынады.
Қорытынды: жаңа кезеңнің басталуы
Венесуэладағы «Абсолютті табандылық» операциясынан кейін әлемдік саясат жаңа кезеңге аяқ басты. Сарапшылардың болжамынша, АҚШ Еуропадағы қатысуын біртіндеп қысқартып, күшін Батыс жартышарына, Таяу Шығысқа және Азия–Тынық мұхиты аймағына бағыттайды.
Бұл стратегияның өзегінде тек «дұшпан режимдерге» қысым көрсету емес, болашақ қақтығыстар болуы мүмкін аймақтарда — әсіресе Арктикада — әскери-саяси позицияны нығайту жатыр.
Куба әзірге кейінге қалдырылған нысана болуы мүмкін. Алайда Вашингтон үшін басты өлшем өзгермейді: геосаяси пайда мен экономикалық тиімділік. Егер бұл факторлар Кубаға қатысты өзгерсе, оқиғалар өте жылдам өрбуі ықтимал.
