Tiri bolsam, qazaqqa qyzmet etpeı qoımaımyn!

Álıhan Bókeıhan

Qazaqstandaǵy saılaýǵa "syrttan aralasýǵa" tyıym salatyn túzetýler májiliske tústi

26 tamyz 2022 127
Qazaqstandaǵy saılaýlarǵa "syrttan aralasýǵa" zańmen tyıym salatyn túzetýler bar zań jobasy májiliske tústi, dep habarlady QazTAG agenttigi.



Zań jobasyna sáıkes, "Saılaý týraly zańnyń" 3-baby ("Saılaý quqyǵynyń prınsıpteri") "Saılaýǵa daıyndyq kezinde jáne ótkizgen kezde syrttan aralasýǵa jol berilmeıdi" degen 3-1 pýnktimen tolyqtyrylmaq.

20-baptyń ("Saılaý komısıasynyń qyzmetin uıymdastyrý jáne olardyń áreketine shaǵymdaný. Saılaý komısıalarynyń ashyqtyǵy") 8-pýnktegi "árbir [aqparat quralynan] bir ókil" degen tirkes "árbir aqparat quralynan úsh ókilden artyq emes" degen tirkespen almastyrylady. Buǵan qosa, "qoǵamdyq birlestik, ózge komersıalyq emes uıymdar" degen tirkes "akredıtasıadan ótken qoǵamdyq uıym, komersıalyq emes uıym" degen tirkespen almastyrylady.

Osyǵan deıin 20-1 bap "Saıası partıalar, ózge de qoǵamdyq birlestikter, komersıalyq emes uıym baqylaýshylary" dep atalyp kelse, endi ózgeristerden keıin ol tirkeske "akredıtasıadan ótken" degen sóz qosylady.

Saılaýlardy táýelsiz baqylap júrgen "Erkindik qanaty" qoǵamdyq qorynyń jetekshisi Elena Shvesovanyń aıtýynsha, zań jobasynan buryn ádilet mınıstrligi aıtqan "shetelden qarjylandyrý" týraly pýnkt kórinbeıdi. Biraq baqylaýshylardy akredıtasıadan ótkizý týraly pýnkt jaqsy norma emes.

— Olar shetelden qarjy alý degen pýnkti alyp tastaǵanmen baqylaýshylardy akredıtasıadan ótkizý týraly pýnktini qaldyrǵan. Bul jaqsy norma emes. OSK kimge saılaýdy baqylaý múmkindigin berip, kimge bermeý kerektigin ózi sheshedi. Taǵy bir bulyńǵyr pýnkt - "saılaýǵa daıyndyq kezinde jáne ótkizý kezinde shetelden aralasýǵa jol bermeý" degen pýnkt. Onyń baqylaýshylarǵa qatysy bar ma, joq pa, belgisiz. Biraq ol jerde "baqylaý" degen sóz joq, sol sebepti onyń bizge qatysy joq sıaqty, – deıdi Elena Shvesova.

Shilde aıynda ádilet mınıstrligi atalǵan zań jobasyn qoǵam talqysyna shyǵarǵan. Zań jobasy boıynsha, saılaýdy Ortalyq saılaý komısıasynyń (OSK) akredıtasıasynan ótken uıymdar ǵana baqylaı alady. Atalǵan túzetýge qarsy kampanıa bastaǵan belsendiler men quqyq qorǵaýshylar táýelsiz baqylaýshylar saılaý naýqandarynan shettetilýi múmkin dep qaýiptengen. Buǵan qosa, jańa túzetýlerge sáıkes, OSK-nyń akredıtasıasyn keıingi bir jylda shetelden qarjy almaǵan úkimettik emes uıymdar ǵana óte alady. Ádilet mınıstrligi muny "zańnamada bar normalardy naqtylaý" dep túsindirgen.

Keıbir sarapshylar zań jobasy sol kúıinde qabyldansa, elde "táýelsiz baqylaý tutas joıylady" dep málimdegen. Úkimettik emes uıymdar ortaq málimdemesinde zań jobasynda qoǵam uıymdary men komersıalyq emes uıymdardyń quqyqtaryn shektep, alalaıtyn baptar bar dep synaǵan.

Buǵan deıin qoǵam belsendileri de atalǵan ózgertýlerge qarsy shyqqan. 24 shildede belsendi Danıar Sýpıev osy túzetýlerge qarsy pıket ótkizip, sot "beıbit jıyn ótkizý tártibin buzǵany úshin" belsendige 150 myń teńge kóleminde aıyppul salǵan.



 
Bul maqala týraly ne oılaısyz?