ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

"حالقىنىڭ نامىسىن قورعاعان جانبولاتتى جازالاۋعا تەگىس قازاقتاردىڭ قاتىسۋى - ۇلتتىق توپاستىق" - دەپۋتات ەرمۇرات باپي

11 مامىر 2024 1181

كەڭەس وداعىنىڭ تۋىن الاۋلاتىپ-جالاۋلاتىپ الماتى كوشەلەرىمەن الىپ جۇرگەندەردىڭ تۋىن جۇلىپ العان قوعام بەلسەندىسى جانبولات ءشايزادا بەس تاۋلىككە قامالعانىن حابارلاعان ەدىك. بۇل جاعدايعا قاتىستى ءماجىلىس دەپۋتاتى ەرمۇرات باپي وتكىر وي ايتىپ، باتىل پىكىر ءبىلدىردى، دەپ حابارلايدى Alash.KZ ۇلتتىق پورتالى.

دەپۋتات جانبولات ءشايزادانى ۇستاۋعا پارمەن بەرگەن پوليسيا باستىعىن سىناپ، قازاقتىڭ ۇلتتىق قاسيەتىن كارەراعا ايىرباستاپ جىبەرۋگە دايىندار جاندايشاپتارعا شۇيلىكتى: 

پروكۋراتۋراداعى پارىقسىز ورىنداۋشى قالالىق پوليسياعا جانبولاتتى ۇستاپ اكەلىڭدەر دەپ كوماندا بەرەدى (ەرتەڭ ەل نە دەيدى، قازاق قوعامى تولقىپ كەتەدى-اۋ دەگەن وي توپاس ميىنا كىرمەيدى)؛ قازاقي ۇلتتىق قاسيەتىن كارەرا ءۇشىن ايىرباستاپ جىبەرۋگە جاندارمەن بولعان پوليسيا باستىعى جانبولاتتى ۇستاپ اكەلۋگە ەكى سەرجانتتى جۇمسايدى (ىزدەستىرىپ جاتىرمىز، قالادان سىرتقا شىعىپ كەتىپتى دەپ، بەيكۇنا جىگىتتى قۇتقارىپ قالۋعا قام قىلارلىق قاسيەتتەن جۇرداي)؛ ەكى سەرجانت جانبولاتتى دەدەكتەتىپ، اكىمشىلىك سوتقا الىپ كەلەدى (ۇيىندە جوق ەكەن، ىزدەپ تابا الماي ءجۇرمىز دەپ ايتا المايدى - سىيلىقتان قاعىلۋى مۇمكىن)؛ ساياساتقا سالداقى بولعان سوت (سوت ەمەس - موت) جانبولاتتى بەس كۇنگە قاماۋعا قاۋلى شىعارادى (شىعارماسام، ءوزىم شىعارىلام دەگەن قورقىنىش ۇلتتىق نامىسىن تاپتاپ تاستاعان)!

كەيىننەن قازاق حالقىنىڭ مەملەكەتتىگىن قورعاپ، ۇلتتىق مىنەز كورسەتكەر ازاماتتى جازالاۋعا قاتىسقان تەگىس قازاقتاردىڭ قىلىعىن سىنعا الدى: 
 
مىنە، حالقىنىڭ مەملەكەتتىك نامىسىن قورعاپ، ۇلتتىق مىنەز كورسەتكەن جىگىتتى جازالاۋعا قاتىسقاندار - تەگىس قازاقتار! وسىنى ۇلتتىق توپاستىق دەمەسكە لاج بار ما؟! ءبارىن قويالىقشى، جاندايشاپ جانتىقتار بىلگەن بوعىن جەسىن! ءبىراق جانبولات شايزاداعا جاسالعان وسى قيامەت قياناتتان كەيىن ۇلتتىق پاتريوتيزم تۋرالى، قازاقي قاسيەتتى قورعاۋعا قاتىستى ازاماتتىق پارىزدىڭ پورشا-پورشاسى شىقپاي ما؟! جانبولاتتى وزبىرلارعا جىعىپ بەرگەن مىناۋ سوراقىلىقتى كورگەن قاي قازاقتىڭ بالاسى ەرتەڭ ەل نامىسى ءۇشىن جانقيارلىققا بارا الادى؟! قۇداي-اۋ، ءوز ۇلتىنىڭ نامىسىن وزەۋرەگەن وزگەدەن قورعاي المايتىن، قورعاعاندى - قور قىلاتىن، باس كوتەرگەندى اباقتىعا ايدايتىن مۇنداي ماسقارالىق قازاقتان باسقا قاي ەلدە بار ەكەن؟! - دەدى دەپۋتات.
 
ەسكە سالا كەتەيىك، 9 مامىر كۇنى الەۋمەتتىك جەلىدە ەر ادامنىڭ الماتى كوشەسىندە كولىككە ىلىنگەن سوۆەت وداعىنىڭ تۋىن الىپ، كولىكتەگى ادامدارمەن سوزگە كەلىپ قالعانى بەينەلەنگەن ۆيدەو تارادى. جانبولات ءشايزادانىڭ ايتۋىنشا، وقيعا 9 مامىردا كۇندىز بولعان. ول سسسر-دىڭ تۋىن جەلبىرەتىپ ءجۇرۋدى ەل بىرلىگىنە سىنا قاعىپ، "ارانداتۋ" ارەكەتى دەپ سانايتىنىن جەتكىزدى.

جانبولات ءشايزادا رەسەيدىڭ ۋكرايناعا باسقىنشىلىعى وسىنداي ارانداتۋشى ارەكەتتەردەن باستالعانىن اتاپ ءوتىپ، ىستەگەن ءىسىن دۇرىس سانايتىندىقتان وعان وكىنبەيتىنىن، جاساعانىن موينىمەن كوتەرۋگە دايىن ەكەنىن دە حابارلادى.

ءماجىلىس دەپۋتاتى ابزال قۇسپان كسرو تۋىمەن شەرۋگە شىققاندارعا قارسى بولعان الماتىلىق جانبولات شايزادانى قولداۋعا شاقىردى.

جانبولاتتاي ۇلتقا تىرەك، ەلگە كەرەك ازاماتتاردى قولداماي تىنىش وتىرۋعا تاعى بولمايدى. سوندا نە ىستەمەك كەرەك؟ مەنىڭشە، قولدانىستاعى اكىمشىلىك كودەكسكە بوتەن، باسقا ەلدىڭ مەملەكەتتىك سيمۆوليكاسىن قوعامدىق ورىنداردا رۇقساتسىز پايدالانعانى ءۇشىن بولەك جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرۋ كەرەك. سوندا ءبىز وسىنداي پروۆوكاسيالىق ارەكەتتەردىڭ الدىن العان بولار ەدىك. ايتپەسە، ءسسسر-دىڭ تۋىن جەلبىرەتىپ جۇرگەندەردىڭ ارەكەتى زاڭدى، ال وعان توسقاۋىل قويامىز دەۋشىلەردىڭ ارەكەتى زاڭسىز بولۋى ادىلەتتىلىك قاعيداتىنا قايشى، – دەپ جازادى ول.

ورايى كەلگەندە ايتا كەتەيىك، جىل سايىنعى جەڭىس كۇنىندە ەگەمەن ەلدىڭ اسپانىندا وزگە سيپاتتاعى نىشانداردى كوتەرەتىندەر كوزگە تۇسەدى. كەڭەستىك كەزدەگى ۇلتتىق قۇندىلىقتاردىڭ جانشىلىپ، ۇلت ءتىلىنىڭ تۇگەسىلۋى، قازاق ءتىلدى مەكتەپتەردىڭ جابىلۋى، اشارشىلىق پەن ۇلت زيالىلارىن قۋالاۋ سىندى قيىندىقتار ءتان سوۆەتتىك يمپەريانىڭ ساياساتىن ايىپتايتىندار بۇل قۇبىلىستى قۇلدىق سانامەن، وتارلاۋشىلىقتى جاقتاۋمەن، قازاق حالقىنا جاسالعان گەنوسيتتى بەيسانا قولداۋمەن بايلانىستىرىپ جاتادى. 

 

بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟