ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

توقايەۆ قول قويدى. ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن زاڭ كۇشىنە مىنەدى

15 ءساۋىر 2024 346

زاڭدا كامەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىق جاساعان ادامعا جەڭىل جازا تاعايىنداۋعا تىيىم سالۋ كوزدەلگەن.


پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ "قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى" جانە "قازاقستان رەسپۋبليكاسى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنە ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى" قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىنا قول قويدى، دەپ حابارلادى اقوردا.

"ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر قوعامدا قىزۋ تالقىلاندى. پارلامەنت پالاتالارىنىڭ وتىرىستارىنا ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەلەرى، ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ، پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ، ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۇلتتىق ورتالىقتىڭ وكىلدەرى جانە بالالار قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل قاتىستى"، – دەلىنگەن رەسمي حابارلامادا. 

ايەلدەر مەن بالالارعا قاتىستى كەز كەلگەن سيپاتتاعى زورلىق-زومبىلىق ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى قاتاڭداتاتىن، سونداي-اق وتباسى ينستيتۋتىن، كامەلەتكە تولماعانداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن نىعايتاتىن نورمالار ەنگىزىلدى:

دەنساۋلىققا قاساقانا جەڭىل زيان كەلتىرۋ جانە ۇرىپ-سوعۋ قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق رەتىندە تانىلدى. دەنساۋلىققا قاساقانا اۋىرلىعى ورتاشا جانە اۋىر زيان كەلتىرۋگە قاتىستى جاۋاپكەرشىلىك قاتاڭداتىلدى؛
نەكە جانە وتباسى، اكە بولۋ، انا مەن بالا ينستيتۋتىن نىعايتۋعا نەگىزدەلگەن نەكە جانە وتباسى زاڭناماسىنىڭ جاڭا قاعيداتتارى، سونداي-اق جالپىادامزاتتىق، ۇلتتىق، ءداستۇرلى، مادەني، وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى قۇرمەتتەۋ نەگىزىندە بالالاردىڭ ادامگەرشىلىك، رۋحاني تاربيەسىن قامتاماسىز ەتۋ قاعيداتى قاراستىرىلعان؛
وتباسى، ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى بايلانىس ورتالىعى قىزمەتىنىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرى جاسالدى. ونىڭ ءرولىن اقپاراتتاندىرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ايقىندايتىن زاڭدى تۇلعا اتقارادى. بۇل رەتتە مەملەكەتتىك ورگاندار وتباسى، ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءوزارا ارەكەت ەتىپ قانا قويماي، بايلانىس ورتالىعىنا ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىن قاراۋ ناتيجەسىندە قابىلدانعان شارالار تۋرالى اقپارات بەرۋگەمىندەتتى بولادى؛
تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتان زارداپ شەككەندەرگە ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن وتباسىن قولداۋ ورتالىقتارىن قۇرۋعا جانە ولاردىڭ جۇمىسىنا قاتىستى ماسەلەلەر زاڭنامالىق تۇرعىدان بەكىتىلدى؛
ءوزىن-وزى ولتىرۋگە يتەرمەلەگەنى جانە ىقپال ەتكەنى، سونداي-اق ءوزىن-وزى ءولتىرۋدىناسيحاتتاعانى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزىلدى؛16 جاسقا تولماعان ادامدارعا سەكسۋالدىق سيپاتتا تيىسكەنى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزىلدى. كامەلەتكە تولماعانداردى ۇرلاعانى جانە زاڭسىز باس بوستاندىعىنان ايىرعانى ءۇشىن جازا ايتارلىقتاي قاتاڭداتىلدى؛
كامەلەتكە تولماعانداردى جابىرلەگەنى (بۋللينگ، كيبەربۋللينگ) ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك العاش رەت ەنگىزىلدى؛
ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى كامەلەتكە تولماعاندار جاساعان نەمەسە ولارعا قاتىستى جاسالعان زاڭعا قايشى ارەكەتتەر تۋرالى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا دەرەۋ حابارلاۋعا مىندەتتى؛
16 جاسقا دەيىنگى بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جول اقىسىن تولەمەگەنى ءۇشىن ولاردى قوعامدىق كولىكتەن ماجبۇرلەپ تۇسىرۋگە تىيىم سالىندى.

بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟