ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

ءسۇيىنشى: تۇركىستانعا ەڭ ەرەكشە مارتەبە بەرىلمەك

30 مامىر 2024 478
ۇكىمەت پارلامەنتكە تۇركىستان قالاسىنا رۋحاني-مادەني جانە تاريحي ورتالىق رەتىندە دامىتۋ ءۇشىن ەرەكشە مارتەبە بەرۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ۇسىنادى، – دەپ حابارلايدى Alash.kz ۇكىمەتتىڭ باسپا ءسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ. 

ق ر پرەمەر-مينيسترى ولجاس بەكتەنوۆ «تۇركىستان قالاسىنىڭ ەرەكشە مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ جوباسىن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قاراۋىنا ەنگىزۋ تۋرالى قاۋلىعا قول قويدى. زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تۇركىستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ازىرلەندى. 

قۇجات تۇركىستاننىڭ قازاقستاننىڭ رۋحاني-مادەني جانە تاريحي ورتالىعى رەتىندە قالىپتاسۋى مەن دامۋىنىڭ، سونداي-اق ونىڭ مەملەكەتتىك ماڭىزىن تانۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن بەلگىلەيدى. 

زاڭنىڭ قابىلدانۋى قالانىڭ تاريحي-مادەني ماڭىزى بار ەسكەرتكىشتەرى مەن وبەكتىلەرىن، ونىڭ ىشىندە  قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ بۇكىلالەمدىك مۇرا وبەكتىسى رەتىندەگى قورعاۋ اۋماعىندا ورنالاسقان ەسكەرتكىشتەردى، باسقارۋدىڭ، ساقتاۋدىڭ، ولاردىڭ تۇتاستىعىن قولداۋدىڭ وڭتايلى جۇيەسىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇدان بولەك، كەسەنە اۋماعىندا عىلىمي ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەر مەن عىلىمي-رەستاۆراسيالاۋ جۇمىستارىن جوسپارلاۋ مەن باسقارۋعا مۇمكىندىك جاسايدى. 

سونداي-اق زاڭ جوباسى مادەني مۇرانى ساقتاۋ جانە جاڭعىرتۋ، ءداستۇرلى قولونەردى دامىتۋدى، تۇركىستان قالاسىن رۋحاني-مادەني، تاريحي جانە تۋريستىك ورتالىق رەتىندە دامىتۋ جانە ىلگەرىلەتۋدى كوزدەيدى.

قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ بىرەگەيلىگىن ساقتاۋ، ونىڭ اينالاسىندا بوتەن قۇرىلىس ەلەمەنتتەرىنە، كوشە جەلىلەرىن وزگەرتۋگە جول بەرمەۋ ماقساتىندا تاريحي ورتالىقتىڭ قۇرىلىسىن رەتتەۋ ايماعىندا بيىكتىگى 7 مەتردەن اساتىن، سونداي-اق تاريحي ەسكەرتكىشتەرمەن اۋقىمى، ءتۇسى جانە قۇرىلىس ماتەريالدارىمەن ۇيلەسپەيتىن وبەكتىلەردىڭ قۇرىلىسىنا جول بەرىلمەيدى.

جالپى تۇركىستان قالاسىنىڭ تاريحي-مادەني مۇرا وبەكتىلەرىن ساقتاۋ جانە قورعاۋ ءۇشىن ءاربىر وبەكتىگە تاريحي-مادەني مۇرا وبەكتىلەرىن قورعاۋ جانە پايدالانۋ سالاسىنداعى زاڭناماعا سايكەس ولاردىڭ قورعاۋ ايماقتارى بەلگىلەنەدى. بۇدان بولەك، قالانىڭ باس جوسپارىنا ەنگىزىلەتىن تاريحي-ساۋلەت تىرەك جوسپارلارى مەن تاريحي-مادەني مۇرا وبەكتىلەرىنىڭ ءتيىستى جەرگىلىكتى جەردىڭ كارتا-سحەمالارى جاسالادى. 

بۇل رەتتە قالا اۋماعىندا تاريحي-مادەني مۇرا وبەكتىلەرىنە ءقاۋىپ توندىرەتىن قۇرىلىس، شارۋاشىلىق قىزمەتتى جۇرگىزۋگە تىيىم سالىنادى. 

ارحەولوگيا ەسكەرتكىشتەرىنىڭ تۇتاستىعىن، ءتۇپنۇسقالىعىن، قۇندىلىعىن بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن ساقتاۋ ماقساتىندا تۇركىستان قالاسىنىڭ ارحەولوگيا ەسكەرتكىشتەرىنىڭ رەزەرۆاتى قۇرىلادى. ارحەولوگيا ەسكەرتكىشتەرىنىڭ رەزەرۆاتىنا ەنگىزىلگەن ەسكەرتكىشتەرگە قاتىستى قورعاۋ ساياساتى ارحەولوگيا ەسكەرتكىشىن تۇراقتى ينسپەكسيالاۋ، ونى الدىن الا كۇتىم جاساۋ جانە ونى قولداۋ باعدارلامالارىن پايدالانۋعا نەگىزدەلەدى.

سونداي-اق ق ر پرەمەر-مينيسترى ولجاس بەكتەنوۆ «ق ر كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تۇركىستان قالاسىنا ەرەكشە مارتەبە بەرۋ ماسەلەسى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قاراۋىنا ەنگىزۋ تۋرالى قاۋلىعا قول قويدى.

زاڭ جوباسى تۇركىستان قالاسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رۋحاني-مادەني جانە تاريحي ورتالىعى رەتىندە دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ءتيىمدى ينستيتۋسيونالدىق ورتا قۇرۋ ءۇشىن ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ، سونداي-اق جەرگىلىكتى وكىلدى جانە اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرەتتەرىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان.   

زاڭ جوباسى شەڭبەرىندە جەر پايدالانۋ قۇقىعىن بەرۋ، تۋريستىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋ، تۇركىستان قالاسىنىڭ ارحەولوگيا ەسكەرتكىشتەرىنىڭ رەزەرۆاتىن قالىپتاستىرۋ جانە باسقا دا ماسەلەلەر بويىنشا قوسىمشا قۇزىرەتتەر بەرۋ ۇسىنىلادى. 

ەسكە سالا كەتەيىك، 2021 جىلى تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ بەيرەسمي ءسامميتىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تۇركىستان قالاسىن تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني استاناسى دەپ تانۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان بولاتىن.

 

بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟