ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

"شەيح بۇل كىسىنىڭ مۇباراك قولىن 4 رەت ءسۇيدى". وسمان ءتوھا كىم؟

27 مامىر 2024 1140

وتكەن اپتادا الەمگە تانىمال ساۋديالىق كالليگراف وسمان ءتوھا قازاقستانعا كەلدى. جەلىدە قاريامەن كەزدەسكەن جۇرت ونىڭ قولىن ءسۇيىپ جاتقان ۆيدەوسى تارادى. بۇل كىسى كىم جانە ونىڭ قازاققا قانداي قاتىسى بار؟   

قۇراندى قولمەن 3 جىل بويى جازعان وسمان ءتوھا قازاق ەكەنى راس پا؟ بۇل تۋرالى Alash.kz سايتى Massaget.kz انىقتاماسىنا سىلتەمە جاساپ حابارلايدى.

"قۇرانداعى اياتتاردىڭ سانىن ول ءوز قولىمەن جازعان. ءبارى - وسى كىسىنىڭ ەڭبەگى. بۇل كىسىنىڭ دارەجەسىنە جەتكەن ادام جوق. وتكەندە مەككەدە ايت كۇنى ال-حارام مەشىتىڭ ديرەكتورى بۇل كىسىنى ۇيگە شاقىردى. سوندا بارلىق يمام بۇل كىسىنىڭ قولىن سۇيۋگە كەزەككە تۇردى. سول كەزدە شەيح بۇل كىسىنىڭ مۇباراك قولىن 4 رەت ءسۇيىپ، "وسمان ءتوھا - قۇرانعا قولى قالعان ادام، قۇران قانشا رەت وقىلسا، سونىڭ ساۋابى وسى كىسىگە بارادى، سوندىقتان ونىڭ قولىن ءسۇيىپ قالۋ كەرەك" دەگەن. سوندىقتان قازاق اتامىزدىڭ قولىن ۇستاپ، ءسۇيىپ جاتىرمىز. ساۋد ارابيانىڭ تۋىنداعى جازۋدى دا جازعان"، - دەيدى فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى امانگەلدى ءابدىحالىق. 

يسلام الەمىندە وسمان ءتوھا قۇران كارىمنىڭ ايگىلى كالليگراف رەتىندە تانىمال. ول ءوزىنىڭ العاشقى مۋسحافىن (قۇراننىڭ جازباشا نۇسقاسىن - ەسك.) 1970 جىلى سيرياداعى ۆاكف مينيسترلىگى كەزىندە جازعان.

1934 جىلى ءال-باب پروۆينسياسىندا (الەپپو، سيريا - ەسك.) دۇنيەگە كەلگەن. ونىڭ اكەسى شەيح ابدو يبن حۋسەين ءتوھا مەشىتتىڭ يمامى ءارى ۋاعىزشىسى بولعان. كالليگرافقا بۇل شەبەرلىك اكەسىنە دارىعان. 

وسمان ءتوھا - ەتنيكالىق قازاق، ونىڭ اتا-تەگى تۇركىستاننان. وسماننىڭ اتا-بابالارى وسىدان 150 جىل بۇرىن سيرياعا قونىس اۋدارعان. كەيىننەن ساۋد ارابياسى بيلىگىنىڭ شاقىرۋىمەن وسماننىڭ وتباسى ساۋد ارابياسىنا كوشىپ كەتكەن، ءقازىر ول ءمادينا قالاسىندا تۇرادى. 

اشىق دەرەككوزدەگى مالىمەت بويىنشا، ول الەپپو قالاسىنداعى باستاۋىش، ورتا جانە ورتا مەكتەپتە ءال-حوسراۆيانىڭ شاريعات فاكۋلتەتىندە وقىعان. وسى كەزەڭدە ول الەپپو قالاسىنداعى كالليگرافيا شەيحتارىنان، سونىڭ ىشىندە: مۇحاممەد ءالي ءال-ماۋلاۋي، مۇحاممەد ءال-حاتيب، حۋسەين حۋسني ات-تۇركي، ابدۋللا دجاۆاد ءال-حاتتات جانە ەڭ سوڭىندا كالليگراف يبراحيم ال-ريفايدەن ءدارىس الدى.

1964 جىلى داماسك ۋنيۆەرسيتەتىندە يسلام قۇقىعى باكالاۆرى دارەجەسىن الىپ، 1965 جىلى داماسك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءبىلىم فاكۋلتەتىنىڭ جالپى ديپلومىن الدى. 

مۋسحاف جازۋ ونەرى 

ءقازىر اسا قۇرمەتتى وسمان ءتوھا ساۋد ارابياسىنىڭ كورولى فاحد كەشەنىنە قۇران كارىمنىڭ 14 داناسىن جەكە ءوزى كوشىرىپ جازعان، ونى جازۋعا 18 جىلدان اسا ۋاقىت كەتكەن.

وسى كەزەڭدە دۇنيە جۇزىندە 500 ميلليوننان اسا قۇران داناسى باسىلىپ شىقتى.

ءبىر مۋسحاف جازۋعا 3 جىل، ال قاتەلەردى تەكسەرىپ، تۇزەتۋگە 1 جىل ۋاقىت بەرىلەدى. شەيح وسمان ءتوھا مەديناداعى كورول فاحد كەشەنىندە 30 جىل جۇمىس ىستەگەن ۋاقىتىندا 10-نان اسا مۋسحاف جازعان. ونىڭ ادەمى، تۇسىنىكتى، وقۋعا وڭاي ءستيلى كوشىرمە جاساۋ ءۇشىن قولدانىلادى جانە "مۋسحاف ءات-تاجۋيد" دەگەن اتپەن بەلگىلى

بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟