ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

سايگۇلىكتەر دالاسى. قازاقتىڭ اسىل تۇقىمدى تۇلپارىن ساقتاپ قالۋ ماقساتىندا زاڭ قابىلداندى

22 مامىر 2024 440

ءماجىلىس دەپۋتاتتارى قازاقتىڭ جويىلىپ بارا جاتقان اسىل تۇقىمدى سايگۇلىكتەرىن ساقتاپ قالۋ ماقساتىندا ارنايى زاڭ قابىلدادى، دەپ جازدى Alash.KZ ۇلتتىق پورتالى.

بۇگىن ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار سپورت سالاسىندا شالقۇيرىق، شىمىر، ءتوىمدى جىلقىلاردىڭ قازاقى سيپاتتاعى تۇقىمىن ساقتاۋ جانە ارعىماقتاردىڭ ءوسىمىن مولايتۋ ماسەلەلەرىن قاراستىراتىن زاڭ قابىلدادى. زاڭ پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ باستاماشىلىعىمەن ازىرلەندى.

دەپۋتات ايداربەك قوجانازاروۆ جالپى وتىرىستا بايانداما جاساپ، قوستاناي جىلقىسىنا قاتىستى ەرەكشەلىكتەرگە توقتالدى: 

– قوستاناي تۇقىمى 70 جىلعا سوزىلعان عىلىمي زەرتتەۋدىڭ ناتيجەسىندە شىعارىلعان، مامانداندىرىلعان سپورتتىق باعىتتاعى جانە ۇلتتىق ات سپورتى تۇرلەرىن دامىتۋ ءۇشىن كەڭىنەن قولدانىلاتىن قازاقتىڭ شاباندوز تۇقىمى، حالىقتىڭ ۇلتتىق قازىناسى. 1969 جىلى ەلىمىزدە 44 مىڭنان استام قوستاناي جىلقى تۇقىمى تىركەلگەن، ياعني بارلىق اسىل تۇقىمدى جىلقىلاردىڭ جالپى سانىنىڭ 9،7 %-ىن قۇراعان. الايدا بۇگىندە قوستاناي جىلقى تۇقىمىنىڭ رەسمي تىركەلگەن سانى 270 باستان اسپايدى، ال اداي جىلقى تۇقىمىنىڭ 1300 باسى تىركەلگەن، – دەدى دەپۋتات.

سونىمەن قاتار «اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعى تۋرالى» جانە «سەلەكسيالىق جەتىستىكتەردى قورعاۋ تۋرالى» زاڭدارعا دا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى.

دەپۋتات قوستانايلىق جىلقى تۇقىمىن ساقتاۋعا جانە ءوسىمىن مولايتۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالاردى سۋبسيديالاۋ دا جۇزەگە اساتىنىن ايتتى.

– اتالعان قولداۋ تەتىكتەرى، وتاندىق سپورتتىق باعىتتاعى جىلقى تۇقىمدارىن دامىتۋعا جاعداي جاساپ، بايگە، كوكپار، اۋدارىسپاق، جامبى اتۋ، تەڭگە الۋ سىندى ۇلتتىق ات سپورتى تۇرلەرىن بۇقارالىق دامىتۋعا ىقپالىن تيگىزەدى، – دەدى ا. قوجانازاروۆ.

زاڭ جوباسىن تالقاۋعا قاتىسقان دەپۋتات امانجول ءالتاي ايتىلعان ماقساتتاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن زاڭ جوباسىندا «اسىل تۇقىمدى جانۋار» جانە «تۇقىم ستاندارتى» ۇعىمدارىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلگەنىن ايتىپ ءوتتى.

– وسىعان سايكەس اسىل تۇقىمدى جانۋارلاردىڭ فەنوتيپتىك جانە ونىمدىلىك كورسەتكىشتەرمەن قاتار، جىلقىلاردىڭ جۇمىسقا قابىلەتتىلىگىنە، ەپتىلىگى، توزىمدىلىگى سياقتى باسقا دا پايدالى قاسيەتتەر تۇقىم ستاندارتىنا جاتقىزىلادى، – دەدى ا.ءالتاي.

ال وسى زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ كەزىندە ءۇن قاتقان دەپۋتات جاناربەك ءاشىمجانوۆ ەلىمىزدىڭ تاريحىندا قالعان قولتۋما، ءتولتۋما سايگۇلىكتەردىڭ بۇگىنگى تۇقىمىنىڭ تۇزداي قۇرىپ بارا جاتقانىن جەتكىزىپ، وزەكتىلىگىن ايشىقتادى.

بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟