ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

قازاقستاننىڭ قورعانىس-ونەركاسىبى كەشەنىنىڭ دامۋ باعىتتارى

01 ماۋسىم 2024 233

قورعانىس-ونەركاسىبى كەشەنى (قوك) – بۇل مەملەكەتتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتى، ونىڭ تيىمدىلىگى ەلدىڭ قورعانىس قابىلەتىن جانە ەگەمەندىگىن ساقتاۋعا ىقپال ەتەدى. بۇگىنگى تاڭدا جاڭا تەحنولوگيالار مەن يننوۆاسيالار بۇل سالانىڭ دامۋىنا ۇلكەن سەرپىن بەرۋدە. قازاقستاننىڭ قورعانىس-ونەركاسىبى كەشەنىن دامىتۋعا باعىتتالعان شارالار ەلىمىزدىڭ اسكەري الەۋەتىن ارتتىرۋعا جانە حالىقارالىق ارەنادا بەدەلىن نىعايتۋعا باعىتتالعان.

زاماناۋي اسكەري ونەركاسىپتە اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۇلكەن ءرول اتقارادى. قازاقستان قورعانىس كۇشتەرىنىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كيبەرقاۋىپسىزدىك سالاسىندا جاڭا شەشىمدەر ەنگىزىلۋدە. بۇل تەحنولوگيالار اسكەري مالىمەتتەردى قورعاۋعا، جاۋدىڭ اقپاراتتىق شابۋىلدارىنان ساقتانۋعا جانە ستراتەگيالىق شەشىمدەردى قابىلداۋعا كومەكتەسەدى. اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەلەر مەن روبوتوتەحنيكا قورعانىس ونەركاسىبىندە كەڭىنەن قولدانىلۋدا. اسكەري روبوتتار، دروندار جانە اۆتونومدى جۇيەلەر جاۋىنگەرلىك وپەراسيالاردى ءتيىمدى جۇرگىزۋگە، ادام شىعىنىن ازايتۋعا جانە ميسسيالاردى جوعارى دالدىكپەن ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جاڭا ماتەريالدار، اسىرەسە نانوماتەريالدار، اسكەري تەحنيكا مەن قارۋ-جاراقتاردىڭ بەرىكتىگىن جانە جەڭىلدىگىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. قازاقستاندا وسى سالادا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ، وزىق ماتەريالدار قولدانىلۋدا.

  1. عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستار (عزتكج)

قازاقستاننىڭ قوك دامىتۋ ءۇشىن عزتكج جۇمىستارىنىڭ ماڭىزى زور. ەلدە اسكەري ونىمدەردى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان كوپتەگەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلۋدە. بۇل زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسىندە جاڭا قارۋ-جاراق تۇرلەرى، اسكەري تەحنيكا جانە قورعانىس جۇيەلەرى جاسالۋدا.

  1. حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق

قوك دامىتۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى اسپەكتىسى – حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق. قازاقستان شەتەلدىك سەرىكتەستەرمەن بىرلەسە وتىرىپ، بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋدا. بۇل جوبالار وزىق تەحنولوگيالار مەن تاجىريبەلەردى الماسۋعا، ورتاق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

  1. جەرگىلىكتى ءوندىرىستى قولداۋ

قازاقستاندا قورعانىس ونىمدەرىن ءوندىرۋدى ۇلعايتۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى ءوندىرىستى دامىتۋعا ۇلكەن كوڭىل بولىنۋدە. بۇل ەلدىڭ ەكونوميكالىق تاۋەلسىزدىگىن ارتتىرىپ، جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا ىقپال ەتەدى.

قازاقستاننىڭ قورعانىس-ونەركاسىبى كەشەنى (قوك) ەلدىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدى بولىگى بولىپ تابىلادى. بۇل سالاداعى يننوۆاسيالار مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ەلىمىزدىڭ قورعانىس قابىلەتىن ارتتىرىپ، حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلىن نىعايتۋعا باعىتتالعان. قازىرگى ۋاقىتتا قوك-نىڭ دامۋىنداعى باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانى جوندەۋ تەحنولوگيالارىن يگەرۋ دەڭگەيىن 55%-عا دەيىن، زاماناۋي وندىرىستەردى 70%-عا دەيىن جەتكىزۋ. وسى ماقالادا بۇل مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن قابىلدانعان شارالار مەن ولاردىڭ ماڭىزدىلىعى قاراستىرىلادى.

قورعانىس-ونەركاسىبى كەشەنىنىڭ قازىرگى جاعدايى

قازاقستاننىڭ قوك قازىرگى تاڭدا 47 مەملەكەتتىك جانە جەكە كاسىپورىننان تۇرادى. ولار جىل سايىن 200 ملرد تەڭگەگە ءونىم وندىرەدى، بۇل ەلدىڭ ەكونوميكاسىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسادى. قورعانىس ونەركاسىبىنىڭ تيىمدىلىگى مەن ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن، جوندەۋ تەحنولوگيالارىن يگەرۋ ۇلەسىن كوبەيتۋ جانە زاماناۋي وندىرىستەردى دامىتۋ قاجەت. وسى باعىتتا ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ۆەدومستۆوارالىق كەڭەستە اتاپ وتكەندەي، بۇل مىندەتتەردى ورىنداۋ ەلىمىزدىڭ قورعانىس قابىلەتىن نىعايتۋعا جانە زاماناۋي قارۋ-جاراق پەن وق-دارىلەردى ءوندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە كومەكتەسەدى.

جوندەۋ تەحنولوگيالارىنىڭ دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ

اسكەري تەحنيكانى جوندەۋ تەحنولوگيالارىن يگەرۋ دەڭگەيىن 55%-عا دەيىن جەتكىزۋ – ماڭىزدى ماقساتتاردىڭ ءبىرى. بۇل مىندەتتى ورىنداۋ ءۇشىن، جاڭا تەحنولوگيالار مەن يننوۆاسيالاردى ەنگىزۋ قاجەت. جاڭا جوندەۋ ادىستەرى مەن قۇرالدارىن قولدانۋ ارقىلى اسكەري تەحنيكانىڭ قىزمەت مەرزىمىن ۇزارتۋ جانە ونى ءتيىمدى پايدالانۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرۋعا بولادى.

زاماناۋي وندىرىستەردى 70%-عا دەيىن جەتكىزۋ دە قوك-نىڭ دامۋىنا ماڭىزدى ۇلەس قوسادى. بۇل باعىتتا جاڭا ءوندىرىس ادىستەرى مەن تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ، زاماناۋي ماتەريالداردى پايدالانۋ جانە اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەلەردى قولدانۋ قاجەت. بۇل شارالار ءونىمنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا، ءوندىرىس پروسەسىن وڭتايلاندىرۋعا جانە شىعىنداردى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، قارۋ-جاراق پەن وق-دارىلەردىڭ زاماناۋي ۇلگىلەرىن ءوندىرۋ ءۇشىن، اعىمداعى گەوساياسي احۋالدى، سانكسيالىق شەكتەۋلەردى ەسكەرۋ قاجەت. بۇل فاكتورلار قوك-نىڭ دامۋىنا اسەر ەتىپ، جاڭا شەشىمدەر مەن يننوۆاسيالاردى ەنگىزۋ قاجەتتىلىگىن ارتتىرادى.

ەربول بەگىلدايەۆ، ق ر قورعانىس مينيسترلىگى اسكەري-تەحنيكالىق ساياسات دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى، دامىعان مەملەكەتتەردە قورعانىس ونەركاسىپ كەشەنى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدە شەشۋشى ءرول اتقاراتىنىن اتاپ ءوتتى. قازاقستاننىڭ قورعانىس مينيسترلىگى وتاندىق ونەركاسىپ كەشەنىنىڭ تۇراقتى ءوزارا ارەكەت جاساي وتىرىپ، ولاردىڭ دامۋلارىن بەلسەندى قولدايدى. وتاندىق قوك مەملەكەتتىك قورعانىس تاپسىرىسىنىڭ شامامەن 50%-ىن قۇرايدى جانە ىشكى نارىقتا عانا ەمەس، سىرتقى ەكسپورتتا دا تابىستى جۇمىس اتقارىپ كەلەدى.

مەملەكەت باسشىسى "ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعىتى" اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ارميانى جوعارى تەحنولوگيالىق قارۋ-جاراقپەن جانە اسكەري تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتۋ، وتاندىق قورعانىس كەشەنىنىڭ جان-جاقتى نىعايتۋ نەگىزگى ماسەلە دەپ اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار، تەحنيكانى جەدەل جوندەۋ بويىنشا نىعايتۋدى جانە وتاندىق كاسىپورىنداردى قولداۋدى كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن ايتتى.

قورعانىس-ونەركاسىبى كەشەنىن دامىتۋ قازاقستاننىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ەگەمەندىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدى باعىتى بولىپ تابىلادى. جاڭا تەحنولوگيالار مەن يننوۆاسيالار بۇل سالانى جاڭعىرتىپ، ەلدىڭ قورعانىس قابىلەتىن ارتتىرۋعا، حالىقارالىق ارەنادا بەدەلىن نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. قازاقستاننىڭ قوك دامىتۋدىڭ بارلىق باعىتتارى بويىنشا تابىستى قادامدار جاساۋدا، بۇل ەلدىڭ بولاشاعى ءۇشىن ماڭىزدى جانە قاجەتتى ستراتەگيالىق قادامدار بولىپ تابىلادى. اتالعان ماسەلەنىڭ ماڭىزدىلىعىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقايەۆ تا حالىققا جولداۋىندا ايتتى.

«تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە-قورعانىس-ونەركاسىپ كەشەنىن جان-جاقتى نىعايتۋ. بۇل ماسەلە دامىعان مەملەكەتتەردە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدە شەشۋشى ءرول اتقارادى. ەڭ ماڭىزدى مىندەت يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن، وزىمىزدە شوعارلانۋ ۇلەسى جوعارى ءوندىرىس سيكلىن قۇرۋ»، - دەدى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقايەۆ.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ مالىمدەمەسى بويىنشا وندىرىستىك تەحنيكالار مەن وتاندىق كاسىپورىنداردى قولداۋدى كۇشەيتۋ قاجەتتىلىگى ايقىندالعان.

قازاقستاننىڭ قورعانىس-ونەركاسىبى كەشەنىن دامىتۋ جاڭا تەحنولوگيالار مەن يننوۆاسيالاردى ەنگىزۋ ارقىلى مۇمكىن بولادى. قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانى جوندەۋ تەحنولوگيالارىن يگەرۋ دەڭگەيىن 55%-عا دەيىن، زاماناۋي وندىرىستەردى 70%-عا دەيىن جەتكىزۋ مىندەتتەرى ەلىمىزدىڭ قورعانىس قابىلەتىن ارتتىرۋعا جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى شارالار بولىپ تابىلادى. حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق، اعىمداعى گەوساياسي احۋال مەن سانكسيالىق شەكتەۋلەردى ەسكەرە وتىرىپ، قوك-نىڭ دامۋى ەلدىڭ بولاشاعى ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزدى قادامدار بولىپ تابىلادى.

بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟