ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

قازاقستان مەن رەسەي قارىم-قاتىنىسى: زەلەنسكيي نە دەيدى؟

02 ماۋسىم 2024 793

اقوردا "قازاقستان مەن رەسەي ىنتىماقتاستىعىنىڭ قازىرگى جاي-كۇيى تالقىلاندى" دەگەن اقپار تاراتتى. ال كرەمل "پۋتين مەن توقايەۆ شەتەل كوشباسشىلارىمەن سوڭعى بايلانىستارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا پىكىر الماستى" دەپ قىسقا قايىردى دەپ جازادى Alash.kz.

وسى اپتا زەلەنسكيي "پۋتين ەشكىممەن دوس ەمەس، ونىڭ كەلەسى كوزدەگەنى قازاقستان" دەگەنگە كەلتىردى. كەرەعار پىكىرلەر بەلەڭ العاندا مەملەكەت باسشىلارىنىڭ تەلەفون ارقىلى سويلەسۋى ديپولوماتيالىق تاكتيكا ما؟ پروپوگاندا كۇشەيگەن تۇستا ساياسي ويىن اراسىنان شىندىق ىزدەۋ قانشالىقتى دۇرىس؟

"ءبىز قازاقستان، وزبەكستان، قىرعىزستانمەن دوسپىز، باۋىرلاسپىز دەپ ولاردىڭ ايتاتىنىڭ ءبارى وتىرىك. ماعان سەنىڭىزدەر بۇل ءبىر-اق سەكۋندتا بولادى. ولارعا تەك سەبەپ كەرەك. ودكب جانە تاعى باسقا وداقتار شىن مانىندە رەسەيدىڭ سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىزگە ىقپال ەتۋ مۇمكىندىگى عانا. رەسەيدىڭ بولاشاقتا شابۋىل جاسايتىن نىساندارى – بالتىق ەلدەرى، مولدوۆا رەسپۋبليكاسى جانە قازاقستان. ەشقانداي ەل رەسەيمەن سوعىستا اياقتا تۇرا المايدى. قىتايمەن جاقسى قارىم-قاتىناستاعى قازاقستان دا"، – دەدى ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلاديمير زەلەنسكيي.

"ۋكراينادان كەيىن رەسەيدىڭ نىساناسى قازاقستان بولادى" دەگەندى ءبىز 2022 جىلدان بەرى ەستىپ ءجۇرمىز. بۇل بىرەۋدى قورقىتاتىن جاڭالىق ەمەس. ۋكراينا باسشىسىنىڭ كوزدەگەنى 15-16 ماۋسىمدا شۆەيساريادا وتەتىن بەيبىتشىلىك سامميتىنە فەدەراسيامەن كورشى ەلدەردى تارتۋ.

سول ارقىلى كرەملمەن كەلىسسوزدەردە دەلدال بولاتىن مەملەكەتتى تاعايىنداۋ. ويتكەنى بۇل جيىنعا پۋتين شاقىرىلماعان. ۆلاديمير زەلەنسكيي "ماسكەۋ پروسەستىڭ شىرقىن بۇزعانىن قالامايمىز" دەدى.

"سىزدەردىڭ باسشىلارىڭىز تەپە-تەڭدىك ساقتاپ وتىرعان جوق. ولار كرەملدەن قورقىپ، "ورىستاردىڭ تارابىن" كوبىرەك قولداپ وتىر. ءبىز بەيبىتشىلىك سامميتىنە ورتالىق ازيا ەلدەرىن دە شاقىردىق پرەزيدەنتتەر بەيبىتشىلىك سامميتىنە قاتىساتىندارىن راستاماي نەدەن قورقىپ وتىر؟ پۋتين وسىعان بولا ورتالىق ازيا ەلدەرىنە تانكتەرمەن كىرىپ بارا ما؟  جوق. بۇل جەتكىلىكسىز. ولار ءتىپتى بۇگىنگى كرەملمەن قارىم-قاتىناستى ۇزۋدەن قورقادى. مەنىڭ ويىمشا، بۇل السىزدىك"، – دەدى ول.

ماقساتى ورتالىق ازيا ۇشتىگىن شوشىتۋ ەمەس، بىرىكتىرۋ بولعان زەلەنسكيي ديپلوماتيالىق قابىلەتتەرىنىڭ جۇتاڭدىعىنا بايلانىستى جاعدايدى ۋشىقتىرىپ العانداي دەپ جازدى inbusiness.kz.

ويتكەنى قازاقستان، قىرعىزستان مەن وزبەكستان كوشباسشىلارىنىڭ بەيبىتشىلىك سامميتىنە قاتىساتىنى تۋرالى رەسمي اقپارات  ءالى جوق. ال سەنات ءتوراعاسى اشىمبايەۆ "بۇل سوعىسقا قاتىستى قازاقستاننىڭ پوزيسياسى اۋەلدەن انىق" دەدى.

"ءبىز ءقازىر ۋكرايناداعى قانتوگىستى توقتاتۋ اسا ماڭىزدى دەپ سانايمىز. مۇنى ءبىز ءاردايىم ايتىپ كەلەمىز. ءبىزدىڭ ۇستانىمىمىزداعى ەكىۇشتىلىق قايدا؟ كەلىسسوز باستاپ، ماسەلەنى شەشۋدىڭ مەحانيزمدەرىن ىزدەۋ كەرەك. وسى ورايدا، قازاقستان تاراپتار قاجەت دەسە، ءبىزدىڭ ەلدە كەلىسسوز وتكىزۋدى دە ۇسىندى. مەملەكەت باسشىسى قۇرىلعان كۆازيمەملەكەتتىك قۇرىلىمداردى مويىندامايتىنىمىزدى ايتقان. سوندىقتان قازاقستاننىڭ ۋكرايناعا قاتىستى ۇستانىمى انىق"، – دەدى ماۋلەن اشىمبايەۆ.

ۋكراينا باسشىسىنىڭ "بالانسقا" قاتىستى ويى ساراپشىلاردىڭ پىكىرىن سان-ساققا جىبەردى. ءبىرى "زەلەنسكيي ادىلدىكتى قالاسا اقش-تىڭ قارجىلاندىرۋىنان ايىرىلماۋ ءۇشىن ءيزرايلدى جاقتاماي، بارلىق سوعىسقا بىردەي قارسى شىقسىن" دەيدى. تاعى ءبىرى حالىقارالىق ساياساتتا تەپە-تەڭدىك بولماسا، الەمدە الاساپىران بولادى دەگەن ۇستانىمدا.

ماسەلەن، جىلدار بويى نازاربايەۆتىڭ كەڭەسشىسى بولعان ەرتىسبايەۆ "زەلەنسكييمەن ءبىزدىڭ جولىمىز بولەك" دەپ مالىمدەدى.

"سەندەردىڭ كوشباسشىلارىڭدا تەپە-تەڭدىك جوق دەگەن نە ءسوز ول؟ ەگەر زەلەنسكيي سوڭعى ۋكراينالىققا دەيىن سوعىسامىن دەپ شەشسە، ءبىزدىڭ جولىمىز باسقا. دونولد ترامپ "5 ايدان كەيىن 3ء-شى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس باستالادى" دەيدى. توقايەۆتىڭ سىرتقى ساياساتتاعا تەپ-تەڭدىككە باعىتتالعان ساياساتى ءبىزدىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىمىزدى كۇشەيتەدى. قازاقستان رەسەيگە قارسى باتىستىڭ سانكسيالىق تالاپتارىن ورىنداپ جۇرگەن ەل رەتىندە، ءبىزدى تەك رەسەي تاراپىن قولدايدى دەپ ايتۋ دۇرىس ەمەس. مەن رەسەيدىڭ ورتالىق ازياعا باسىپ كىرەتىن ويى جوق ەكەنىنە سەنىمدىمىن. ءبىزدىڭ ارامىزدا وعان ەش سەبەپ جوق"، – دەيدى ساياساتكەر.

قازاقستان ورتالىق ازياداعى العاشقى مەملەكەت بولىپ ۋكراينانىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن تەرريتوريالىق تۇتاستىعىن قۇرمەتتەيتىنىن مالىمدەپ، سوعىستى "سوعىس" دەپ اتادى. ءارى  رەسەيگە قارسى سانكسيالاردى بۇزباۋعا ۋادە بەرگەن.

بەيتاراپ پوزيسيا سوعىستىڭ اياقتالار كۇنىن الىستاتا بەرەدى دەگەن پىكىر بار. الايدا اسكەري وپەراسيانى باستاعان مەملەكەتپەن شەكارالاس قازاقستان سىرتقى ساياساتتا ەڭ مۇقيات ويىنشى بولۋى ءتيىس.

مارجان جۇمابايدىڭ ساياسي ساراپتاماسى

بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟