ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

وزبەكستان اەس سالاتىن بولدى: جوبانى قاي مەملەتكە سەنىپ تاپسىرادى؟

03 ماۋسىم 2024 338

رەسەي وزبەكستاننىڭ جىزاق وبلىسىندا اتوم ەلەكتر ستانسياسىن سالاتىن بولدى. دەگەنمەن كەيبىر ساراپشىلار بۇل جوبا كۇماندى ەكەنىن ايتادى. سولاردىڭ ءبىرى - وزبەك ەكونوميسى بەحزود حوشيموۆ. ول "روساتومنىڭ" وزبەكستانعا كەلۋىنىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي استارى بارىن ايتتى، - دەپ حابارلايدى Alash.kz سايتى Dalanews.kz كە سىلتەپ.

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ تاشكەنتكە ساپارى اياسىندا ءتيىستى كەلىسىمگە قول قويىلعان. وسىلايشا جازدا جىزاق وبلىسىندا قۋاتى 330 مۆت بولاتىن نىساننىڭ قۇرىلىسى باستالماق. قۇرىلىس جۇمىستارى "روساتوم"-نىڭ جەتەكشىلىگىمەن جۇزەگە اسادى. 

ساراپشى "اتوم ەلەكتر ستانسياسىن سالۋ تۋرالى شەشىم ەكونوميكالىق تۇرعىدان ورىندى بولدى ما، ونىڭ قۇرىلىسىنا وزبەكستان قانشا قارجى جۇمسايدى؟" دەگەن ساۋالداردى قويدى.

"ول (اەس - ەسك.) باسقا قارجى كوزدەرىنەن، سونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك قارىزدان قارجىلاندىرىلا ما؟ ەڭ باستىسى، مەملەكەت سالىپ جاتسا، بۇدان وزبەكستان حالقىنا قانشا شىعىن كەلەدى؟ مەملەكەتتىك جانە مەملەكەتتىك ەمەس قارجى كوزىنەن پايدالانىلاتىن سومالار تولىق كورسەتىلۋگە ءتيىس. بۇل تالاپ ءبىزدىڭ كونستيتۋسيامىزدا دا ايقىندالعان. ...ءبىراق كەلىسىمدە ستانسيانىڭ باعاسىنان دا ماڭىزدىراق باسقا دا شارتتار بار. ول تۋرالى دا ايتۋىمىز كەرەك. ستانسيانى كىم باسقاراتىنى، ەلەكتر ەنەرگياسى قانداي باعامەن ساتىلاتىنى وتە ماڭىزدى. تۇركيادا رەسەي (اەس-تى) تولىعىمەن ءوز قاراجاتىنا سالىپ، 1 كيلوۆاتت ساعات ەنەرگياعا 12،5 سەنت دەگەن مامىلە جاسادى. ءدال وسىنداي جاعدايدا قابىلداۋ كەرەك پە دەگەن ورىندى سۇراق تۋىندايدى. بۇگىندە وزبەكستاندا ارزانىراق گەنەراسيا كوزدەرى بولسا، قىمبات اتوم ەنەرگياسى قانشالىق قاجەت؟" - دەدى ول.

حوشيموۆ ماسەلەنىڭ ساياسي اسپەكتىلەرى بارىن مالىمدەدى.

"مەملەكەتتىڭ شىعىنىنا، اسىرەسە، ءىرى جانە ماڭىزدىلارىنا قاتىستى ەكىنشى ماسەلە - مەردىگەردى تاڭداۋ. تەندەرگە "روساتومنان" باسقا كومپانيالار قاتىستى ما؟ فرانسيا مەن جاپونيا سياقتى ەلدەردە اتوم ەنەرگەتيكاسى الدەقايدا دامىعان، سونىمەن قاتار، ولار جوعارى ساپالى ستانسيالار سالىپ جاتىر. ولاردىڭ كومپانيالارى ءبىزدىڭ ۇكىمەتكە نە ۇسىندى؟ نەلىكتەن "روساتوم"؟ بۇل سۇراقتى قويىپ وتىرعان سەبەبىم، مۇنداي ماسەلەدە ساياساتقا ورىن جوق. ەۋروپا رەسەيلىك ەنەرگەتيكادان تولىعىمەن باس تارتتى، بۇعان ەۋروپاداعى سوعىس سەبەپ بولدى. ءبىر كەزدەرى گەرمانيا ساياسي اسپەكتىنى ەسكەرمەي، تەك ەكونوميكالىق ەسەپكە سۇيەنىپ، رەسەيلىك ەنەرگيا ارزان دەپ شەشتى جانە بۇل شەشىمنەن كوپ شىعىنعا ۇشىرادى. ءبىراق ءبىز سياقتى الدەقايدا شاعىن مەملەكەتكە اەس-تىڭ نەگىزگى مەردىگەرى رەسەي مەملەكەتى جانە رەسەي مەملەكەتتىك كاسىپورنى ەكەنى وتە ۇلكەن ماسەلە بولۋى كەرەك"، - دەدى ول.

ول "جاپوندار مەن ورىستار بىردەي باعا ۇسىنسا، جاپونداردى تاڭداۋ كەرەك دەر ەدىم. قالاي بولعاندا دا، ساياسي ءقاۋىپ الدەقايدا تومەن. سوعىس ءالى بىتكەن جوق، ەگەر جاڭا سانكسيالار سالىنسا، ماسەلەن ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى ەلەكتر ستانسياسى مەن ونىڭ تۇتىنۋشىلارىنا سالىنسا، وزبەكتەرگە كەلەر سالدارى اشىق ماسەلە بولادى. وزبەكستان ەنەرگەتيكا سالاسىن جاڭعىرتۋعا الاتىن قارجى نەگىزىنەن باتىس نەمەسە باتىس جەتەكشىلىك ەتەتىن قارجى ينستيتۋتتارىنان كەلەدى. بۇل ۇيىمداردىڭ بارلىعى رەسەيگە قارسى سانكسيا سالعان. ەندى ءبىر عانا اەس-تىڭ كەسىرىنەن بۇكىل ەنەرگەتيكالىق جۇيەنى جاڭعىرتاتىن تەحنولوگيا مەن قارجى كوزى جويىلىپ كەتەتىن ءقاۋىپ بار ما؟" - دەدى.

بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟