ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

"ءوز وتىمەن وزگەنىڭ جانىن جىلىتقان جان". ەل بەلگىلى جۋرناليست بەيسەن قۇرانبەكتى ەسكە الىپ جاتىر

18 مامىر 2024 1101

2020 جىلدىڭ 18 مامىرىندا، تاڭەرتەڭ، تالدىقورعان قالاسىندا بەلگىلى جۋرناليست بەيسەن قۇرانبەك اۋىر ناۋقاستان قايتىس بولعان ەدى. بەيسەن-عۇمىردىڭ ونەگەسى، حالقىنىڭ يگىلىگى، ەلىنىڭ مۇددەسى ءۇشىن اتقارعان ادال قىزمەتى حالىق جادىنان ەش وشپەيدى. ءبىز دە بەيسەن قۇرانبەك جايلى ەستەلىكتەردى توپتاپ، ونىڭ تۇلعالىق بيىك بولمىسىن ايشىقتايتىن جازبالاردى جيناقتاپ وتىرمىز. 

بەيسەن قۇرانبەك 1971 جىلى الماتى وبلىسىنىڭ كەربۇلاق اۋدانى، قىزىلجار اۋىلىندا تۋدى. "سپورت" گازەتىندە، "راحات"، "31 ارنا"، "حابار" تەلەارنالارىندا جانە پرەزيدەنت تەلەراديوكەشەنىندە قىزمەت اتقاردى. 2007-2012 جىلدارى الماتى وبلىستىق "جەتىسۋ" تەلەارناسىنىڭ باس ديرەكتورى بولدى. 2014 جىلدىڭ قازان ايىندا وسى قىزمەتكە قايتا تاعايىندالدى.

2013-17 جىلدارى "قازاقستان" تەلەارناسىندا "ايتۋعا وڭاي" الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق توك-شوۋىنىڭ جۇرگىزۋشىسى بولدى. 2017 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنان باستاپ "قارەكەت" باعدارلاماسىن جۇرگىزگەن. ول باعدارلامالارىندا الەۋمەتتىك ماسەلەلەرى شەبەرلىكپەن تالقىعا سالىپ، تانىمال تەلەجۇرگىزۋشىگە اينالدى.

سۋرەت: بەيسەن قۇرانبەكتىڭ قويىنداپتەرىنەن 

ءجۋرناليستىڭ ءوزى دە ءبىر جازباسىندا حالقىنىڭ قادىر-قاسيەتىن تاڭبالاپ،ەلىنىڭ پەيىلىنە العىس ايتتى: 

ءبىلۋ - بولەك ، ءتۇسىنۋ - باسقا.

جىل باسىنان بەرگى ىشكى ارپالىسقا تولى كۇندەرىمدە، ۇيقىسىز تۇندەرىمدە ءۇش نارسەنى تەرەڭىرەك ءتۇسىندىم...

ءبىرىنشى،

ۇستازىم ءجيى ايتاتىن "بۇل ومىردە اقشادان دا، بيلىكتەن دە قۇدىرەتتى دۇنيە بار. ول- نيەتتىڭ، تىلەكتىڭ، باتانىڭ كۇشى" دەگەن ءسوزدىڭ راس ەكەنىن.

ەكىنشى، حالقىمىزدىڭ "باستى بايلىق - دەنساۋلىق" دەپ ءبىر اۋىز سوزبەن ايتا سالعان دانالىعىنا باس ءيدىم. ۇيقى تىنىش، تابەتىڭ جاقسى بوپ، ەرتەڭگىسىن ەش جەرىڭ اۋىرماي ويانۋدىڭ ءوزى جارتى باقىت ەكەنىن ۇقتىم.

ۇشىنشىدەن، بابالارىمىز قالدىرعان "بايلىق - قولعا ۇستاعان مۇز، باقىت - باسقا قونعان قۇس، بالا - ارتتا قالار ءىز، بۇل ءومىردىڭ قىزىعى - ءسىز بەن ءبىز" دەگەن ءسوزىنىڭ تۇتاس ومىرلىك فيلوسوفيا ەكەنىن، ءومىردىڭ ءمانى دە، ءسانى دە سىيلاستىقتا ەكەنىن ءار كلەتكاممەن سەزىندىم.

مەنىڭ ەشقانداي "زاسلۋگام" جوق تۋعان كۇنىمدە اقجارما تىلەگىن اقتارعان بارشاڭىزعا مىڭ قايتارا العىس ايتا وتىرىپ، ءبىر-بىرىمىزدىڭ تىلەۋىمىزدى تىلەپ، دەنساۋلىقتىڭ ءقادىرىن ءبىلىپ، ءبىر-بىرىمىزدى شىن كوڭىلمەن قۇرمەتتەي بىلەيىكشى دەگىم كەلەدى. بار بولىڭىزدار! - دەپ جازدى جۋرناليست. 

بەيسەن قۇرانبەكتىڭ ءمارت بولمىسى جايلى جازۋشى، قالامگەر ديداحمەت ءاشىمحانوۆتىڭ ۇلى داۋلەت ءاشىمحان تومەندەگىدەي ەستەلىكپەن بولىسەدى: 

جىلدىڭ باسىندا كەيبىر جاعدايلارعا بايلانىستى باسىم سالبىراپ، رۋحىم ءتۇسىپ، ءجۇنىم جىعىلىپ جۇرگەن كەزىم ەدى. ادامنىڭ پسيحولوگياسىن نازىك تۇسىنەتىن بەيسەن اعام الىستا ءجۇرىپ مەنى سەزسە كەرەك، بىردە ءوزى زۆوندادى:
- داۋلەتجان، قالايسىڭ؟ سەن مۇلدەم جوعالىپ كەتتىڭ عوي، ماعان كەلشى، ەكەۋىمىز ءبىر دۇرىستاپ سويلەسەيىك، اسىلدىڭ سىنىعىسىن، سەنى جاقسى كورەمىن، - دەگەنى بار ما؟! ونداي سوزدەردى جاسىراتىنى جوق ەڭ ەت جاقىن ادامدارىڭنان كۇتپەيسىن، سودان نەسى كەرەك بىردەن كوڭىل-كۇيىم جادىراپ، بويىما قان جۇگىرىپ شىعا كەلدى. ءبىراق ويلاپ قويامىن، ءوزىمنىڭ پروبلەمام تۋرالى ەشكىمگە ەشتەڭكە ايتپاپ ەدىم، بۇنى قالاي ءبىلدى ەكەن دەپ باسىم قاتتى. سويتسەم اعام ءبارىن بايقاپ، ءبارىن سەزىپ، بارىنە ۋايىمداپ جۇرەدى ەكەن عوي. ءسويتىپ اعاعا باردىم، ۋاقىتتىڭ تارشىلىعىنا بايلانىستى شەر تولعاتىپ سويلەسە المادىق، ءبىراق بەيسەن اعا ماعان:
 
- تالدىقورعانعا كەلىپ قونىپ قايتشى، ەكەۋىمىز ءتۇنى بويى سويلەسەيىك، دەدى. مەن جارايدى دەدىم، سونىمەن ونىڭ دا رەتى كەلمەدى. انە-مىنە دەگەنشە اعام تاعى زۆوندادى:
- داۋلەتجان، ساعات 19:00-دە ناۆوي كوشەسىنەن جوعارى وسىنداي مەيرامحانا بار، سوندا كەلشى، ول جەرگە سانكت-پەتەربۋرگتان بۋلات امەرحانوۆ دەگەن جىگىت كەلگەن. ترەنينگ وتكىزەدى، بۇل ترەنينگ باسقا ترەنينگتەر سياقتى ەمەس، مۇلدە باسقاشا جانە ساعان كومەكتەسەدى، - دەدى. جارايدى دەپ شاۋىپ جەتىپ باردىم. جيىرما شاقتى ادام جينالعان ەكەن، كەيىن اڭگىمە بارىسىندا ءبىلدىم بەيسەن اعا ول كىسى كەلگىسى كەلمەسە دە، تاباندىلىقپەن شاقىرتىپ العان ەكەن. مەن سياقتى 20 ادامعا كومەكتەسەيىن دەگەن ويى عوي. قىسقاسى مەن ەكى كۇن قاتىسىپ، كوزىم اشىلىپ، ەزىلىپ جۇرگەنىمنىڭ بارلىعى وزىمنەن ەكەنىن ءتۇسىندىم. ومىرگە ءتىپتى باسقاشا قارايتىن بولدىم. بۇكىل پروبلەمانىڭ بارلىعى وزىمىزدەن جانە ءوزىمىز سەبەپكەر ەكەنىمىزدى ءتۇسىندىم. سونىڭ ءبارى بەيسەن اعامنىڭ ارقاسىندا. سول ەكى كۇندە بۇكىل ىشتەگى قويىرتپاقتىڭ بارلىعى سىرتقا بىقسىپ شىعىپ، سول قاتىسقان 20 اداممەن تۋعان تۋىسقانداي بوپ كەتتىك. ەڭ قىزىعى سونىڭ ىشىندە بەيسەن اعام دا بار. ءوزىنىڭ تانىمالدىعىنا قاراماستان بارلىعىمىزبەن بىرگە قاتىسىپ، ءوزىنىڭ ىشكى پروبلەمالارىن دا ايتقان كەزدە تاڭ قالدىم. بىزدە كوپ بەلگىلى ادامدار ىشتەگىسىن جاسىرىپ، لوم جۇتىپ قويعان كىسىدەي مۇزداي بوپ جۇرەدى عوي، بەيسەن اعامىز بولسا مۇلدەم باسقا! مىنە وسىنداي اعامنىڭ كەي كەزدە اۋىرىپ قالعانىن ەستىگەن كەزدە امال جوق "وسى قۇداي بار ما؟" دەپ قويامىن!
ارينە قۇداي بار جانە ول بەيسەن اعاعا وڭ كوزىمەن قارايدى!
 
اقىن ەرلان ءجۇنىس "بەيسەن بولمىسى" جايلى تەرەڭىنەن تولعاپ، ايرىقشا تەبىرەنەدى:
جانىپ تۇرعان شىراق ىسپەتتى جاقسى ادام، ءوز جارىعىمەن كوڭىل قاراڭعىسىن ساۋلەلەندىرەر، ءوز وتىمەن وزگەنىڭ جانىن جىلىتار، قانشا ادامدى قاناتتاندىرار، قۋاتتاندىرار، قارەكەتكە باستار، باسىن كوتەرتەر، باعدار كورسەتەر، ءومىردىڭ ءوز نۇرى. ادامداردى جاقسى كورۋگە، ادامداردان تەك جاقسىلىق ىزدەۋگە شاقىراتىن كوركەم جۇرەك يەسى.
بەلگىلى جۋرناليست سەرىك ابىكەن ۇلى بەيسەن قۇرانبەك ءومىرىنىڭ سوڭعى كۇندەرىندە بولعان وقيعالارعا نازار اۋدارىپ، ماڭگى ءومىرىنىڭ باستالعانىن باياندادى: 
 
بەيسەن (مارقۇم)اۋىرىپ جاتقاندا بىرەۋلەر ءجيى-جيى جالعان اقپارات تاراتتى. ەڭ اۋەلى ءبىر جىگىت “ب.قۇرانبەك قايتىس بوپتى” دەپ ەلدى شۋ ەتكىزدى. جۇمىستا وتىرعانبىز، اككاۋنتى ارقىلى جابىلا ىزدەپ، الگى جىگىتتى تاۋىپ ەدىك “ويباي، كەشىرىڭىزدەر، جالعان اقپاراتقا سەنىپ قالىپپىن” دەپ جازباسىن الىپ تاستادى.
 
ودان بىردە نۇرلان اپانىڭ ۇيىنە بارىپ، سوندا ەم قابىلداپ جاتقان بەيسەكەڭمەن بىر-ەكى ساعات اڭگىمەلەسىپ ۇيگە كەلە جاتىر ەدىم تەلەفون شىر ەتتى. ءىنىسى سارسەن. “اعا، راس پا؟” دەيدى داۋسى دىرىلدەپ. “نە راس پا؟” مەن بەيسەكەڭمەن ساۋ بول دەسىپ كولىككە وتىرعالى جارتى ساعاتتىڭ شاماسى شىعار، سول ارالىقتا بىرەۋلەر الەۋمەتتىك جەلىنى شۋلاتىپ جىبەرىپتى. سارسەن ۇشاقتان تۇسە سالا الدەكىمدەر قوسىلعان تەلەفونعا قوڭىراۋلاتىپ، كوڭىل ايتىپ ۇلگەرىپتى. وتىرىك، ءتىرى، - دەدىم. ۋھ!. كولىكتى جول بويىنا توقتاتىپ، ىنىسىنە دە، ۋاتساپقا جازىپ جاتقان ءبىراز ادامعا دا جالعان اقپار ەكەنىن تۇسىندىرۋگە تۋرا كەلدى...
 
 بىرەۋلەر اتاقتى ۇلدىڭ اتىنان حايپ جاسادى، بىرەۋلەرگە ول كەتسە وزىنە ەل مەيىرىنىڭ ءبىر تامشىسى بۇيىراتىنداي كورىنىپ تاعاتسىزدانا كۇتتى. قاي ورتادا دا وسى ءبىر جايساڭ ۇلعا بار ىقىلاس اۋىپ كەتەتىنىن كوپ ادام كوتەرە المايتىن. سودان قاۋەسەت قاپتايدى. قۇلاسا ەكەن دەپ جارتى جىل شۇقىعان قۇزعىن-پەيىلدى كورىپ ءجۇرۋ دە، قارسى تۇرۋ دا قورقىنىشتى ەكەن. بۇل پيعىلدىڭ ءبىر سۇراۋى بولاتىن شىعار دەپ كۇيىنەتىنبىز.  بەيسەن جۇرەگى 18- مامىردىڭ تاڭىندا، وسىدان 4 جىل بۇرىن توقتادى. قاۋەسەت تاراتۋشىلار تاسادا قالا بەردى، ال بەيسەكەڭنىڭ ماڭگى ءومىرى باستالدى. شاكىرتتەر تۇلعاسىن زەرتتەپ، ونىڭ ەسىمىن يەلەنگەن عيمارات ورتالىقتا ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتىپ تۇر. جاقسىدان شاراپات دەگەن سول بولار. جاتقان جەرىڭ جايلى بولسىن، باۋىرىم! - دەپ جازدى.
 
 
 
بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟