ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

وگەي اكەسى اسىراپ العان التى بالاسىنا ءيتتىڭ ەتىن جەگىزىپ، اۋزىنا اتتىڭ اۋىزدىعىن بايلاپ ۇرعان

16 مامىر 2024 385

شىمكەنتتە ءۇش جىلدىڭ ىشىندە 6 بالانى اسىراپ العان اتا-انا ولارعا ءيتتىڭ ەتىن جەگىزىپ، قورلاعان، دەپ حابارلايدى Alash.kz Time باسىلىمىنا سىلتەمە جاساپ حابارلايدى. 

قامقورشىلىق ورگاندارى بالا اسىراپ الۋعا ارنالعان قۇجاتتاردى دايىنداپ بەرگەنىمەن، بالالاردىڭ جاڭا اتا-اناسىمەن قالاي ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىن بىردە-بىر رەت تەكسەرمەگەن. بالالاردىڭ ۇلكەنى بالالار ۇيىنە حابارلاسىپ، كومەك سۇراعانعا دەيىن قامقورشىلىق ورگانى ولاردىڭ قانداي كۇيدە بولعانىن بىلمەگەن. 

اسىراپ العان ۇلىن ەر ادام بالالار ۇيىنە حابارلاسقانى ءۇشىن اۋزىنا ات تىزگىنىن سالىپ، سوققىعا جىققان. الايدا بۇل قوڭىراۋ ارقىلى بالا ءوزىن جانە اعا-اپكەلەرىن باقىتسىزدىقتان قۇتقارعان. 

شىمكەنتتەگى بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل جاننەتا جازىقبايەۆا، پوليسيا مەن قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ قورعانشىلىق ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ۇلىقبەك سمانوۆ پەن ونىڭ جۇبايى ينديرانىڭ ۇيىنە بارعان سوڭ جان تۇرشىگەرلىك دەرەكتەر پايدا بولدى. 

"قيىن ومىرلىك جاعدايداعى بالالاردى قولداۋ ورتالىعى" بولىپ وزگەرتىلگەن №3 بالالار ءۇيى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارىنا كومەك بەلگىسىن ءۇش جىلداي بۇرىن سمانوۆ الىپ كەتكەن شاكىرتتەردىڭ ءبىرى جىبەرگەن.

فوتو: Time.kz

بەلگىلى بولعانداي، وسى جىلدار بويى بۇل وتباسىنداعى بالالار ۇل ەمەس، كۇڭ بولعان.

بالالار ۇيىنە 2017 جىلى 9 جاسىندا كەلگەن الەشا ەسىمدى ۇل بالالار ۇيىنە قايتا ورالعىسى كەلەتىنىن ايتقان. ول بۇل ءوتىنىشتى تاربيەشىسىنە بىرنەشە رەت قايتالاعان. سەبەبى، قامقورشىلىق ورگانىڭ ونىڭ بۇل ءوتىنىشىن ۇمىتىپ كەتە مە دەپ الاڭداعان. سونداي-اق ول اناسىمەن كەزدەسۋدى ارماندايدى ەكەن.

"اكەم انامدى ۇردى، سودان كەيىن ولار اجىراسىپ كەتتى. ءبىز اجەممەن بىرگە تۇردىق. انامنىڭ اقشاسى جوق، اياعى مەن قولى سىنعان. مەن مەكتەپكە بارعاندا انام ەكەۋمىز باسقا ادامنىڭ ۇيىندە تۇردىق، ول مەنى ەشقاشان رەنجىتپەگەن"، - دەپ ەسكە الادى الەشا. 

بالا وقىعان مەكتەپتىڭ ۇستازدارى ونى نەلىكتەن كامەلەتكە تولماعانداردى بەيىمدەۋ ورتالىعىنا، سودان كەيىن بالالار ۇيىنە تاپسىرعانى جانە اناسىن اتا-انا قۇقىعىنان ايىرۋعا ناقتى نە سەبەپ بولعانىن ايتپادى.

"ءبىز كەزەك-كەزەك كىردىك. ول بارىنە قاراپ، وزىنە كىم سايكەس كەلەتىنىن تاڭدادى. ول مەنى تاڭدايتىنىن ايتتى. ەگەر مەن ونىڭ ۇلى بولۋعا كەلىسسەم، انامدى تابۋعا كومەكتەسەتىنىن، سويلەسىپ، كەزدەسىپ تۇراتىنىمىزدى ايتتى. ول مەنى الدادى"، - دەپ ەسكە الادى بالا اسىراپ الۋ ءساتى تۋرالى. 

الەشانىڭ ايتۋىنشا، ول  ءبىرىنشى رەت بالالار ۇيىندە قالعان دوستارىن شاقىرعانى ءۇشىن سوققىعا جىعىلعان. كەيىن اكەسى دە، شەشەسى دە ونى ۇنەمى سوققى جىققان. بالا مالشى بولعان. ول ءۇش جىل بويى وتباسىنىڭ مالىن باعىپ، قوراسىن جيناپ، ساباق ۇستىندە كوزىلىپ الاتىن بولعان. الايدا سول كەزدەگى الەكسەي وقيتىن №95 مەكتەپتىڭ ۇستازدارى تىنىمسىز ەڭبەكتەن قاجىعان بالانىڭ جاعدايىنا نەمقۇرايلى قاراعان. وقۋشى بەتىندەگى كوگەرگەن ىزدەر مەن سىزاتتاردىڭ قايدان پايدا بولعانىن سىنىپ جەتەكشىسىنە ايتقانىمەن، ءمۇعالىم دابىل قاقپاعان. شاماسى، مۇنداي مۇعالىمدەر ءۇشىن ۇرىپ-سوعۋ قالىپتى نارسە بولسا كەرەك. 

ۇلكەن ۇلدارىنان كەيىن سمانوۆتار ءبىر قىز، كەيىن ەگىز بالا مەن تاعى ەكى ۇلدى اسىراپ العان. بالالاردى الماتى، استانا جانە وسكەمەننەن الىپ كەتكەن. ەڭ كىشىلەرى ءۇش-تورت جاستا. بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مىندەتى جۇكتەلگەن شەنەۋنىكتەردى نەلىكتەن ەرلى-زايىپتىلارعا كوپ بالا اسىراپ العانى، ولاردى قالاي تاربيەلەيتىنى جانە ولاردىڭ ەمدەۋىمەن وڭالتۋىمەن قالاي اينالىساتىنى قىزىقتىرماعان.

"مەن ولاردى ايادىم، ولار كىشكەنتاي ەدى. بىزگە تاماق بەرگەن كەزدە مەن ولاردى دا تاماقتاندىردىم. ءبىز ءيتتىڭ ەتىن جەدىك. كەيدە مال ولگەن كەزدە بىزگە جەۋگە بەرەتىن. ءبارىمىز ءبىر بولمەدە ەدەندە جاتتىق. سۋىق بولدى، ءارى قارنىمىز اش بولدى. تاماق جەگىمىز كەلەتىن. تۇندە وياتاتىن، سوسىن مالدىڭ سوڭىنان كەتەتىنمىن"، - دەيدى ۇلكەنى ىنىلەرى مەن قارىنداسى تۋرالى. - 

الەشا 16 جاسقا تولعان تۋعان كۇنىن شىمكەنتتەگى كامەلەتتىك جاسقا تولماعانداردى بەيىمدەۋ ورتالىعىندا، نەبارى بەس جاستاعى ىنىسىمەن بىرگە قارسى العان. جىگىت ءالى جەكە كۋالىگىن العان جوق، ويتكەنى ول اسىراپ العان اكەسى قويعان ەسىمىن وزگەرتۋى كەرەك. 

فوتو: Time.kz

قازىرگى تاڭدا الەشانىڭ قولىنداعى سىزاتتار جازىلىپ، تىرتىقتارى كەتە باستاعان. بالا وقۋعا بارىپ، سپورتپەن اينالىسادى. بوكسقا بارۋدى، اسكەري بورىشىن وتەۋدى، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىندە جۇمىس ىستەۋدى ارماندايدى. ونىڭ ءىنىسى ەكەۋىمەن پسيحيكالىق وڭالتۋدى بەيىمدەۋ ورتالىعىنىڭ پسيحولوگى ارايلىم ەسجانوۆا جۇرگىزەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ەكى بالا دا اۋىر پسيحولوگيالىق جاراقاتپەن كەلگەن، قىسىم كورىپ، قورقىپ قالعان. 

"ولاردى بۇل كۇيدەن شىعارۋ ءۇشىن كوپ ۋاقىت قاجەت بولدى. ءقازىر ولاردىڭ جاعدايى الدەقايدا جاقسى: ولار تىنىش ۇيىقتادى، قورقىنىش جويىلدى، جۇزدەرىنە كۇلكى ورالدى. ءبىراق ەكەۋىنە دە نيەۆروپاتولوگ، لوگوپەد جانە باسقا مامانداردان ەم قاجەت"، - دەيدى پسيحولوگ.   

ال ۇستاز فاريدا قونىسبايەۆا بالالاردى العاش كورگەندە تاڭ قالدىق دەيدى. 

"قاراۋ اۋىر بولدى: ارىق، اش، قورقاق، باسى مەن دەنەسىندە سىزاتتار مەن كوگەرگەن ىزدەر بار. ەكەۋى دە قاتتى سۋىق ءتيىپ، جوتەلىپ ءجۇردى. كىشىسى ارەڭ سويلەپ، ءوز بەتىمەن جۇرە الماي، تاماقتاندىرۋ قيىن بولدى. ول ءقازىردىڭ وزىندە بەس جاستا، ءبىراق دامۋى مەن سالماعى جاعىنان الدەقايدا ارتتا قالعان. دەگەنمەن ەپتى جىگىت، تالپىنىسى بار، ۇيرەنگەنى كوپ. ول ءبىزدىڭ كەنجەمىز، سوندىقتان ول نەمەرەمىز سياقتى"، - دەدى ۇستاز. 

بەلگىلى بولعانداي، بالانىڭ وسكەمەندە اجەسى بار ەكەن. ول نەمەرەسىن وزىنە قايتارۋدى ارماندايدى. ءسابيدىڭ اكەسى بولماعان. ءبىراق ۇلىقبەك سمانوۆ جەتىم قالعان بالانى شىمكەنتكە اپارىپ، وزىنە قامقورشىلىققا العان. الايدا، ول پسيحو-سويلەۋ دامۋى كەشىگۋى بار ءالسىز ءسابيدى ۇلكەن اعاسىنا كومەكشى ەتىپ تاعايىنداپ، مال باقتىرعان.

فوتو: Time.kz

شىمكەنتتەگى مامانداندىرىلعان بالالار ۇيىنە ۋاقىتشا ورنالاستىرىلعان ءتورت كىشكەنتاي ءبۇلدىرشىن ۇلكەندەرى سياقتى ءوز تاعدىرىن كۇتىپ وتىر. بالالاردىڭ تاعدىرىن قامقورشىلىق ورگاندارى شەشەدى. 

شىمكەنت قالالىق ىشكى ىستەر باسقارماسىنىڭ حابارلاۋىنشا، سمانوۆقا قاتىستى تەرگەۋ اياقتالدى. سوت شەشىمىمەن بالا اسىراپ الۋ مەن قامقورشىلىق جويىلعان بويدا بالالار ءارتۇرلى قالالارداعى بالالار ۇيىنە جىبەرىلەدى. اسىراپ الىنعان بالالاردىڭ تاعدىرىنا نەمقۇرايلى قاراعانى ءۇشىن قورعانشىلىق جانە قامقورشىلىق ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە شارا قولدانىلادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. ويتكەنى مۇنداي شەنەۋنىكتەردىڭ ارەكەتسىزدىگىنەن بالالاردى قورعاۋ نولگە دەيىن تومەندەيدى.

بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟