ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

"ءبىزدىڭ جۇرت بوستاندىق، تەڭدىك، قۇرداستىق، ساياسي ءىسىن ۇعىنباسا، تەزەك تەرىپ، تاريح جولىندا ارتتا قالادى" - الاشتىڭ تالاپتى ازاماتىنا ۇندەۋ

20 مامىر 2024 244

الاشتىڭ تالاپتى ازاماتىنا!

ۇندەۋ

1ء-ىنشى يۋلدەن باستالىپ ادام، مال، ەگىن ءھام شارۋانىڭ ەسەبى الىنادى.

بۇل ەسەپ ءبىزدىڭ روسيانىڭ قولاستىنداعى ءتامام جۇرتقا بولادى.

ەسەپتى اتقاراتىن قىزمەتشى ءۇش دارەجەدە بولادى: رەگيستراتور - حاتشى، مۇنىڭ الاتىنى 150 سوم؛ حاتشىلاردىڭ جوندەۋشىسى - ينسترۋكتور، مۇنىڭ اقىسى 200 سوم؛ بۇلاردى جوندەۋشى باستىق، اقىسى 300 سوم.

بولىپ تۇرعان بوستاندىق، تەڭدىك، تۋىسقاندىق ءبىزدىڭ قازاق بالاسىنا جوق جەردەن - اسپاننان ءتۇستى. مۇجىق بولسىن، تاتار بولسىن، قازاق بولسىن، جاقسىلىق قادىرىن ءبىلىپ جاتقان جوق.

"ساباسىنا قاراي پىسپەگى" بولمادى. جۇرتقا بوستاندىق، تەڭدىك، تۋىسقاندىق بولعان سوڭ، جۇرت بوستاندىقتى بۇلدانىپ، ءوز تىزگىنىن ءوزى الىپ، قاعۋشى، سوعۋشى، كۇزەتشى ءولدى دەپ كۇشەيۋى كەرەك ەدى؛ جۇرت تەڭدىكتى بۇلدانىپ، ەر-ايەل، باي-كەدەي، مىرزا-مۇقارا، تورە-قارا، اقساقال-جاس دەپ بولمەي، ءبارىن تەڭ ۇستاۋ كەرەك ەدى؛ جۇرت تۋىسقاندىقتى بۇلدانىپ، ءبىر تۋعان اعايىن، قۇدا-تامىر دەپ، قارىنداس-كورشى دەمەي بارشا ادام بالاسىمەن اعايىندىق، تۋىسقاندىق جولىنا تارتۋ كەرەك ەدى.

بوستاندىق، تەڭدىك، تۋىسقاندىق 18ء-ىنشى عاسىردان بەرى جارىققا شىققان تازا پىكىر. مۇنى مايدانعا سالعان فرانسيا جۇرتىنىڭ ساياسي ەرلەرى، وسى ءۇش ءتۇردىڭ ءبارى ءبىزدىڭ شاريعاتتان، ىنجىلدەن، بۋددا وقۋىنان، ليەۆ نيكولايەۆيش تولستوي فيلوسوفياسىنان تابىلادى، كوزى اشىق تالاپتى ەر ىزدەسە.

بۇل ءۇش ۇراننان بولەك ادام بالاسىنىڭ باقىت، ماحابباتىنا جول جوق. بۇل جولدان شىعا جايىلعان حايۋاندىققا قايتقان بولادى.

ءبىرىن-بىرى جەگەن، ءبىرىن-بىرى الداعان، ءبىرىن-بىرى اڭدىعان، بىرىنەن ءبىرى كەك العان - حايۋان تۇرمىسى سالتى. قاعۋشى، سوعۋشى، كۇزەتشى - حايۋاندىق جولدا اداسقان ادام بالاسىنا عانا كەرەك.

بوستاندىق، تەڭدىك، تۋىسقاندىق قازاق بالاسىنا ولجا بولدى. قازاق بالاسىنىڭ ىستەپ وتىرعان ىسىنە قاراساڭ، بۇركىتتى قويانعا، سۇڭقاردى تورعايعا سالعان كورىنەدى. قازاقتى باستاعان اقساقال، مىرزا، حازىرەتى بۇرىنعى ەسكى اۋرۋعا سالىپ، باتپاق اياعىن استاۋعا سالعان قۇلىن بولىپ ءجۇر.

جالپى جۇرت نادان بولادى، بۇزىق بولمايدى، جۇرت تۇرمىسىندا ادىلدىك جوق بولسا، جۇرت بولماق ەمەس. ءبىر قورا قويدى جالعىز قوتىر لاق بىلعايدى. جالپى جۇرتتى قوتىر قىلاتىن جالعىز-جارىم اداسقان، اتقا مىنگەن بۇكىردى كور تۇزەتەدى. بۇلار تۇزەلىپ بوستاندىق، تەڭدىك، تۋىسقاندىق جولىنا تۇسپەس، بۇلارعا نيكولاي وشسە، كولەڭكەسى فەرزى عوي!

مۇجىق كوميتەتىن سايلاپ الدى. بىزگە ەرىك بولسا، ءبىز جۇرتقا پايدالى كىسىنى سايلايمىز دەپ، پارتياسىز، تالاسسىز ءىستى ءبىتىرىپ، شارۋاسىن ءبىتىرىپ جاتىر.

كورشى قازاق بۇرىنعى پارتيا - تالاسقا سالىپ، شابۋىلدا ءجۇر. "بوستاندىق" دەپ ۇرلىقتى قوزداتتى.

قازاق جەرىنە زەمستۆو بولعالى تۇر. الدىمىزدا "ۋچرەديتەلنوە سوبرانىە" سايلاۋى بار.

ءبىزدىڭ اداسقان نادان جۇرتقا مۇرىندىق بولىپ، كوز بالىپ، بوستاندىق، تەڭدىك، تۋىسقاندىق جولىن ۇعىندىرۋ زور بورىش.

ال، قازاق باستارى، تالاپكەر ازاماتتارى، مىنا ەسەپكە كىرىسىپ، قازاق جەرىن ارالاپ، جۇرتقا ۇگىت ايتىڭدار!

ورىستىڭ ساياسي پارتيالارىنىڭ اقشاسى بار، جۇرتقا قىزمەت قىلاتىن كىسىسى بار، مۇجىققا ۇگىت ايتۋعا ادەيى ارناپ كىسى شىعارىپ جاتىر.

بىزدە اقشا جوق، كىسى از. ەسەپتى جابىلىپ ءجۇرىپ، جۇرت ءىسىن ىستەپ قالعان وڭ. يۋندە مايدانعا بارعان جىگىتتەر قايتىپ ورالادى. بۇراتانا بولىمىندە جىگىتتەرگە قىزمەت قىلىپ جۇرگەن جاستار بوسايدى. بۇلار تاعى قىزمەتىن جۇرت ءۇشىن سارپ ەتەر. بۇلارعا ەندى ەلدەگى ۋشيتەلدەر، مۇعالىمدەر، وزگە جاستار قوسىلار دەگەن ءۇمىت كوپ.

ءبىزدىڭ جۇرت بوستاندىق، تەڭدىك، قۇرداستىق، ساياسي ءىسىن ۇعىنباسا، تەزەك تەرىپ، تاريح (تارقى) جولىندا ارتتا قالادى. باقىت، ماحابباتتان تىسقارى بولادى.

بۇل ەكەۋى جوق جۇرتقا تىرشىلىك نەگە كەرەك؟!.

ءاليحان بوكەيحان، ءمىرجاقىپ دۋلات ۇلى، احمەت بايتۇرسىن ۇلى

"قازاق" گازەتى، №234، 24 ماۋسىم 1917 جىل.

ورىنبور قالاسى

دەرەككوز: بوكەيحان ءا. شىعارمالارى. X توم.- استانا، 2018

Alash.kz ۇلتتىق پورتالى

بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟