ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

استانا قالاسىندا قانداي ۇلتتىق جوبالار جۇزەگە اسىپ جاتىر؟

17 مامىر 2024 242

ەلىمىزدە ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا جاڭا باستامالار باستاۋ الماق. ۇلتتىق جوبانىڭ باستى ماقساتى بالالاردىڭ زاماناۋي، جايلى كەڭىستىكتە ءبىلىم الۋى. وسى ماقساتتا 2025 جىلعا دەيىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى نەگىزىندە ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە جوبا قولعا الىنۋدا. بۇنداي جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋى اپاتتى، ەسكى، جىلۋسىز، جارىقتاندىرىلماعان، تار بولۋى سەبەپتى دە ماقساتتى، اۋقىمدى جوبالاردىڭ ءبىرى. اتالعان ماقساتقا جەتۋ ەكى نەگىزگى مىندەتتى شەشۋ ارقىلى جەتۋ جوسپارلانعان: 2026 جىلعا دەيىن قالالار مەن اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە اعىمداعى جانە بولجانعان وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ءۇشىن كەمىندە 740 مىڭ جاڭا وقۋشى ورنىن (ەكى اۋىسىمدا وقىتۋ كەزىندە) ىسكە قوسۋ. ۇلتتىق جوبا اياسىندا ەنگىزىلگەن ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا قولايلى جانە ءقاۋىپسىز ءبىلىم بەرۋ ورتاسىن قۇرۋ. بۇعان دەيىن جوبا اياسىندا جامبىل وبلىسىندا 9500 وقۋشىعا ارناپ 12 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى باستالسا، ەندى مىنە ەلوردامىز استانا قالاسىندا دا جالعاسىن تاۋىپ جاتىر.

قازىرگى تاڭدا وڭىردە 34 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل وقۋ ورىندارىندا ەكى اۋىسىمدا 102 مىڭ وقۋشى ءبىلىم الا الادى. استانادا حالىق سانى، سونىڭ ىشىندە مەكتەپكە دەيىنگى جانە مەكتەپ جاسىنداعى بالالار سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. وسىعان بايلانىستى ەلوردا اكىمدىگى جىل سايىن جۇيەلى تۇردە جاڭا مەكتەپتەر سالۋدا. بيىلعى 2023-2024 وقۋ جىلىندا 12 مەكتەپ سالىندى. ءقازىر 34 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر، ونىڭ 25ء-ى جاڭا وقۋ جىلىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى. ەسىل اۋدانىندا – 9، نۇرا اۋدانىندا – 7، بايقوڭىر جانە سارىارقا اۋداندارىندا – 2، الماتى اۋدانىندا – 5 جاڭا مەكتەپ سالىنباق. «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 2024-2025 جىلدارى 90 مىڭ ورىندىق 24 جايلى مەكتەپ سالۋ جوسپارلانعان. ونىڭ 15ء-ى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ەسىل مەن نۇرا اۋداندارىندا ورنالاسادى. 2028 جىلعا قاراي ەكى اۋىسىمدا 200 مىڭعا جۋىق وقۋشى ورنىن قامتيتىن 80-نەن استام مەكتەپ سالۋ جوسپارلانىپ وتىر.

قالا اكىمى جەڭىس قاسىمبەكتىڭ مالىمدەۋىنشە، جىلدىڭ سوڭىندا 23 مەكتەپ سالىنىپ، قۇرىلىسى اياقتالىپ، قولدانىسقا بەرىلەدى. ونىڭ 15ء-ى ۇلتتىق جوبا اياسىندا سالىنادى. ولار قالاداعى ەسىل مەن نۇرا اۋدانىندا بوي كوتەرمەك. ال جالپى 2028 جىلعا دەيىنگى الدىن-الا جوسپار بويىنشا 200 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان 80 مەكتەپ سالىنباق. بۇنىڭ بارلىعى جاس ۇرپاقتىڭ ساپالى ءبىلىم مەن زاماناۋي يننوۆاسيالارمەن دامۋىنا جاقسى سەرپىن بولماق. سونىمەن بىرگە، وڭىردەگى جالپى ەلدى-مەكەندەرگە بالاباقشالار مەن بالالاردىڭ، وقۋشىلاردىڭ دامۋىنا قاجەتتى شىعارماشىلىق ورتالىقتار دا سالىنۋ جوسپارلانۋدا.

ايتا كەتەيىك، سونىمەن بىرگە قالا ماڭىنداعى اۋىلدىق ەلدى-مەكەندەردە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋ بويىنشا ۇلتتىق جوبالار جۇزەگە اسىرىلماق. سولاردىڭ ءبىرى 2024 جىلى «اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا اۋىلدىق جەرلەردە العاشقى مەديسينالىق-سانيتارلىق كومەك (مساك) دەڭگەيىندە 556 مەديسينالىق نىساندى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانۋدا. بۇل تۋرالى ۇكىمەت وتىرىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال ءالنازاروۆا مالىمدەگەن بولاتىن.

ۇلتتىق جوبانىڭ ەكىنشى تاپسىرماسى اياسىندا 32 اۋداندىق اۋرۋحانانى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. 12 جوبانىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسى بار، ونىڭ ىشىندە 9 جوباعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرۋ قاراستىرىلعان. اتالعان اۋرۋحانالاردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋعا 33،6 ملرد تەڭگە سوماسىندا شىعىستار قاراستىرىلعان، بۇل ولاردى جوعارى مامانداندىرىلعان قۇرال-جابدىقتارمەن جابدىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ۇلتتىق جوبا اياسىندا استانا قالاسىندا 2023 جىلى بىرەگەي جابدىقتارمەن جاراقتاندىرىلاتىن ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىقتىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى، سونىمەن بىرگە ازاماتتار ءۇشىن مەديسينالىق سكرينينگتەر  كەڭەيتىلدى. ءارى دارىگەر مامانداردىڭ تاپشىلىعىن شەشۋ ءۇشىن دە بىرنەشە ءتيىمدى شەشىمدەر قابىلدانعان. ءارى مامانداردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىن دە شەشۋ ءۇشىن اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن جاڭعىرتۋدىڭ ۇلتتىق جوباسى اياسىندا ەلىمىزدىڭ ەلدى مەكەندەرىندە التى ءجۇز ەلۋدەن استام مەديسينالىق مەكەمە سالۋ قولعا الىنعان بولاتىن.

استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى ەلوردا تۇرعىندارى ءۇشىن قولجەتىمدى ءبىلىم بەرۋ مۇمكىندىكتەرىن قۇرۋ ماقساتىندا 18-دەن 50-گە دەيىن شولۋ الاڭدارىن اشۋدى كوزدەيتىن JOLTAP جوباسىن ىسكە اسىرۋدا. JOLTAP وقىتۋ باعدارلاماسى قاتىسۋشىلارعا كاسسالىق قىزمەت كورسەتۋدەن باستاپ كليەنتتەرگە قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنداعى كاسىبي دايىندىققا دەيىنگى ءارتۇرلى سالالاردا قاجەتتى ءبىلىم مەن داعدىلاردى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۇيىمداستىرىلعان. بۇل جوبا تۇرعىنداردىڭ كاسىبي دامۋىنا ىقپال ەتىپ قانا قويماي، سونىمەن قاتار قالاداعى قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا جاڭا مۇمكىندىكتەر تۋعىزادى. JOLTAP-تا وقىتۋدى تاجىريبەلى وقىتۋشىلار دوستىق جانە قولداۋ اتموسفەراسىندا جۇرگىزەدى، بۇل قاتىسۋشىلارعا ماتەريالدى ءتيىمدى يگەرۋگە جانە ونى ءىس جۇزىندە قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. باعدارلاما اياقتالعاننان كەيىن اركىم ءوزىنىڭ جاڭا ءبىلىمى مەن داعدىلارىن راستايتىن سەرتيفيكات الا الادى.

سونىمەن بىرگە، بيىلعى جىلى قالادا «قارىزسىز قوعام» جوباسى جۇزەگە اسىرىلۋدا، ونىڭ ماقساتى – ازاماتتاردىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ. ماماندار بيىل 9 مىڭعا جۋىق ادامدى وقىتۋدى جوسپارلاپ وتىر. كەز كەلگەن ادام كۋرسقا Qogamfin.kz ارنايى ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسى ارقىلى ونلاين تىركەلە الادى. جوبا بويىنشا وقىتۋ ءبىر ۋاقىتتا 5 جەردە ۇيىمداستىرىلىپ، ءار جەردە 50-گە جۋىق ادام وقىتىلادى. كۋرس 5 كۇنگە سوزىلادى جانە وقۋ ءتىلىن تاڭداۋ مۇمكىندىگىن بەرەدى. كۋرس باعدارلاماسى وتباسىلىق بيۋدجەتتى جوسپارلاۋدان باستاپ ينۆەستيسيالار مەن بروكەرلىك كومپانيالارعا دەيىن ءارتۇرلى تاقىرىپتاردى قامتيدى. سونداي-اق مۇشەلەر ءبىر جىل بويى تەگىن زاڭگەرلىك كەڭەس الادى. بۇل باعدارلامانىڭ قوسىمشا ارتىقشىلىعى جوبا اياسىندا ءاربىر قاتىسۋشى ءبىر جىل بويى تەگىن زاڭگەرلىك كەڭەس الا الادى. ساراپشىلار قارجى ۇيىمدارىمەن جاسالعان كەلىسىمدەر بويىنشا كومەك كورسەتۋگە جانە قاجەتتى قۇجاتتاردى دۇرىس تولتىرۋعا كومەكتەسەدى. جوبانىڭ نەگىزگى ماقساتى – ازاماتتارعا قارجىلىق ءبىلىم مەن ءوز قارجىسىن ءساتتى باسقارۋ داعدىلارىن بەرۋ. جوبا ەلوردا تۇرعىندارىنىڭ ەداۋىر بولىگىن قامتۋدى جانە ولارعا قارجىلىق جوسپارلاۋ مەن باسقارۋدىڭ نەگىزگى پرينسيپتەرىن مەڭگەرۋ مۇمكىندىگىن بەرۋدى جوسپارلاپ وتىر. ساراپشىلار جوبا اياسىنداعى وقىتۋ ازاماتتاردىڭ قارجىلىق جاعدايىن جاقسارتۋعا جانە قارجىلىق ماسەلەلەرگە دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋعا كومەكتەسەدى دەپ كۇتەدى.

بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟