ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

اسىراندى بالالارىنا يت-مىسىقتىڭ ەتىن جەگىزگەن ەمشىگە قاتىستى جاڭا دەرەك شىقتى

05 ماۋسىم 2024 2021

جۋرناليست گۇلميرا ءابىقاي "اسىراندى بالالارىنا يت-مىسىقتىڭ ەتىن جەگىزىپ، اتتىڭ اۋىزدىعىمەن اسىراندىلاردى توپەلەپ ۇرعانى، ۇيىندە قۇل مەن كۇن رەتىندە ۇستاعانى" حابارلانعان ەمشىگە قاتىستى جاڭا دەرەك ءبولىستى. وقىرمانى جۋرناليستكە ەمشى، باقسىعا قاتىستى تىڭ دەرەك ايتقان، دەپ حابارلايدى Alash.KZ ۇلتتىق پورتالى. 

جۋرناليست گۇلميرا ءابىقاي ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا رەسپۋبليكالىق ارنالار “ءارۋاقتى ەمشى” دەگەن جەلەۋمەن دۇركىن-دۇركىن حابارلار جاساپ، گازەتتەر سالا-قۇلاش ماداقتاۋ ماقالالار جازعان ۇلىقبەك سمانوۆ حاقىندا ايتتى. ەمشىنىڭ ءوزىن بالا جاستان تانيتىن وقىرمانى ءارى ۇلىقبەك سمانوۆ قارىنداسىنىڭ جازباسىن بۇكپەسىز جەكىزدى. 

ۇلىقبەك سمانوۆ وڭتۇستىك وڭىردە، ورداباسى اۋدانى، كوكبۇلاق اۋىلىندا تۋىپ وسكەن. اتا-اجەسىنىڭ قولىندا تاربيەلەنگەن. ناقتى جاسى 51-دە. اجەسىنىڭ ايتۋىنشا، بالا كەزدە كەشكىسىن بادام وزەنىنىڭ جاعاسىندا ۇيىقتاپ قالعان، سودان اۋىتقۋ باستالدى. كورشى-قولاڭ مازاقتاپ كۇلىپ، اتا-اجەسى “بالامىزدىڭ ءوز الەمى بار” دەپ قورعاشتايدى. ەسەيە كەلە اۋىتقۋى اسقىنىپ، پسيحديسپانسەردە ەمدەلگەنى راس. كەيىن "ءارۋاق قوندى" دەپ ارقاسى قوزىپ، وزدىگىنەن ساعاتتاپ سويلەي باستايدى. ءوزى دە زىكىر وقىپ، قامشىمەن دەم سالامىن دەپ ءجۇردى. اراسىندا قازاق-اراب ۋنيۆەرسيتەتىن وقىدىم دەگەن، 2010-شى جىلدارى وتىرار كوللەدجىندە مۋزىكادان ساباق تا بەرگەن. كەيىن ۇيلەنىپ، مال باعىپ، مالدى-جاندى بولىپ تۇرمىسى كوتەرىلدى. ينديرا جەڭگەمىز ءبىرتوعا، جۋاس، تەك بالا كوتەرە المادى. ۇلىقبەك اعام ەكەۋى اجەمدى ولە-ولگەنشە باعىپ قارادى.
“ءبىر بيەدەن الا دا، قۇلا دا تۋادى” دەمەكشى اتام مەن اجەم اۋىلعا سىيلى جاقسى كىسىلەر ەدى، ارتىنان مىناداي ءسوز ەرىپ…

كەيىننەن ءجۋرناليستىڭ وقىرمانى پسيحياتريالىق اۋرۋحانادا ەسەپتە تۇرعان ەمشىنىڭ 6 بالانى اسىراپ الۋىنا جول بەرگەندەرگە كۇيىنەدى: 

ول پسيحبولنيسادا ۋچەتتا تۇرسا، اسىراۋعا 6 بالانى كىم بەردى، نەگە بەردى، نەگە تەكسەرمەگەن؟ بۇل ۇيدە 6 بالا بارىن ءبىز، تىپتەن، بىلمەدىك. الدە جۇيكە اۋىتقۋىن ءبىلىپ، باۋىرىمىزدى بىرەۋ پودستاۆيت ەتتى مە ەكەن؟ اقشاعا مۇقتاج ەمەس، مال-جانى بار ادام. ءومىر باقي قاراۋسىز مىسىق-كۇشىكتى جاعالاپ، ارتىنان شۇرقىراتىپ تاماق بەرىپ جۇرەتىن. ەگەر، 4 جىل بويى 6 بالاعا اقشا الىپ كەلسە، ونى قايدا، كىم جۇمسادى ەكەن؟ ساۋال كوپ، جاۋاپ جوق. 

سونىمەن قاتار، جۋرناليست ءقازىر ۇلىقبەك سمانوۆتىڭ ءقازىر پسيحونيەۆرولوگيالىق ديسپانسەرگە جاتقىزىلعانىن جازدى. 16 جاستاعى ۇل مەن قىزدىڭ شىمكەنت قالالىق قيىن جاعدايعا تۇسكەن بالالاردى بەيىمدەۋ ورتالىعىنا ورنالاسقانىن،قالعان 4 بالانىڭ (كىشىسى 4-تە) بوبەكتەر ۇيىنە ورنالاستىرىلعانىن حابارلادى.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك، ءبىز بۇدان بۇرىن دا شىمكەنتتەگى بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل جاننەتا جازىقبايەۆا، پوليسيا مەن قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ قورعانشىلىق ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ۇلىقبەك سمانوۆ پەن ونىڭ جۇبايى ينديرانىڭ ۇيىنە بارعان سوڭ جانتۇرشىگەرلىك دەرەكتەر پايدا بولعانىن جازعانبىز. 

بەلگىلى بولعانداي، وسى جىلدار بويى بۇل وتباسىنداعى بالالار ۇل ەمەس، كۇڭ بولعان.

بالالار ۇيىنە 2017 جىلى 9 جاسىندا كەلگەن الەشا ەسىمدى ۇل بالالار ۇيىنە قايتا ورالعىسى كەلەتىنىن ايتقان. ول بۇل ءوتىنىشتى تاربيەشىسىنە بىرنەشە رەت قايتالاعان. سەبەبى، قامقورشىلىق ورگانىڭ ونىڭ بۇل ءوتىنىشىن ۇمىتىپ كەتە مە دەپ الاڭداعان. سونداي-اق ول اناسىمەن كەزدەسۋدى ارماندايدى ەكەن.

"اكەم انامدى ۇردى، سودان كەيىن ولار اجىراسىپ كەتتى. ءبىز اجەممەن بىرگە تۇردىق. انامنىڭ اقشاسى جوق، اياعى مەن قولى سىنعان. مەن مەكتەپكە بارعاندا انام ەكەۋمىز باسقا ادامنىڭ ۇيىندە تۇردىق، ول مەنى ەشقاشان رەنجىتپەگەن"، - دەپ ەسكە الادى الەشا. 

بالا وقىعان مەكتەپتىڭ ۇستازدارى ونى نەلىكتەن كامەلەتكە تولماعانداردى بەيىمدەۋ ورتالىعىنا، سودان كەيىن بالالار ۇيىنە تاپسىرعانى جانە اناسىن اتا-انا قۇقىعىنان ايىرۋعا ناقتى نە سەبەپ بولعانىن ايتپادى.

"ءبىز كەزەك-كەزەك كىردىك. ول بارىنە قاراپ، وزىنە كىم سايكەس كەلەتىنىن تاڭدادى. ول مەنى تاڭدايتىنىن ايتتى. ەگەر مەن ونىڭ ۇلى بولۋعا كەلىسسەم، انامدى تابۋعا كومەكتەسەتىنىن، سويلەسىپ، كەزدەسىپ تۇراتىنىمىزدى ايتتى. ول مەنى الدادى"، - دەپ ەسكە الادى بالا اسىراپ الۋ ءساتى تۋرالى. 

الەشانىڭ ايتۋىنشا، ول  ءبىرىنشى رەت بالالار ۇيىندە قالعان دوستارىن شاقىرعانى ءۇشىن سوققىعا جىعىلعان. كەيىن اكەسى دە، شەشەسى دە ونى ۇنەمى سوققى جىققان. بالا مالشى بولعان. ول ءۇش جىل بويى وتباسىنىڭ مالىن باعىپ، قوراسىن جيناپ، ساباق ۇستىندە كوزىلىپ الاتىن بولعان. الايدا سول كەزدەگى الەكسەي وقيتىن №95 مەكتەپتىڭ ۇستازدارى تىنىمسىز ەڭبەكتەن قاجىعان بالانىڭ جاعدايىنا نەمقۇرايلى قاراعان. وقۋشى بەتىندەگى كوگەرگەن ىزدەر مەن سىزاتتاردىڭ قايدان پايدا بولعانىن سىنىپ جەتەكشىسىنە ايتقانىمەن، ءمۇعالىم دابىل قاقپاعان. شاماسى، مۇنداي مۇعالىمدەر ءۇشىن ۇرىپ-سوعۋ قالىپتى نارسە بولسا كەرەك. 

ۇلكەن ۇلدارىنان كەيىن سمانوۆتار ءبىر قىز، كەيىن ەگىز بالا مەن تاعى ەكى ۇلدى اسىراپ العان. بالالاردى الماتى، استانا جانە وسكەمەننەن الىپ كەتكەن. ەڭ كىشىلەرى ءۇش-تورت جاستا. بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مىندەتى جۇكتەلگەن شەنەۋنىكتەردى نەلىكتەن ەرلى-زايىپتىلارعا كوپ بالا اسىراپ العانى، ولاردى قالاي تاربيەلەيتىنى جانە ولاردىڭ ەمدەۋىمەن وڭالتۋىمەن قالاي اينالىساتىنى قىزىقتىرماعان.

"مەن ولاردى ايادىم، ولار كىشكەنتاي ەدى. بىزگە تاماق بەرگەن كەزدە مەن ولاردى دا تاماقتاندىردىم. ءبىز ءيتتىڭ ەتىن جەدىك. كەيدە مال ولگەن كەزدە بىزگە جەۋگە بەرەتىن. ءبارىمىز ءبىر بولمەدە ەدەندە جاتتىق. سۋىق بولدى، ءارى قارنىمىز اش بولدى. تاماق جەگىمىز كەلەتىن. تۇندە وياتاتىن، سوسىن مالدىڭ سوڭىنان كەتەتىنمىن"، - دەيدى ۇلكەنى ىنىلەرى مەن قارىنداسى تۋرالى. - 

الەشا 16 جاسقا تولعان تۋعان كۇنىن شىمكەنتتەگى كامەلەتتىك جاسقا تولماعانداردى بەيىمدەۋ ورتالىعىندا، نەبارى بەس جاستاعى ىنىسىمەن بىرگە قارسى العان. جىگىت ءالى جەكە كۋالىگىن العان جوق، ويتكەنى ول اسىراپ العان اكەسى قويعان ەسىمىن وزگەرتۋى كەرەك. 

بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟