ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

ءاليحان بوكەيحان: ەگىن سالعان ەۋروپا جۇرتى بىزدەن مال باعىپ تا، ەگىن سالىپ تا ارتىقشا پايدا قىلىپ وتىر

08 مامىر 2024 246

بىلىمگە جالىنىپ مال باققان - جاپان.

ەگىن سالعان ەۋروپا جۇرتى بىزدەن مال باعىپ تا، ەگىن سالىپ تا ارتىقشا پايدا قىلىپ وتىر. ءبىزدىڭ ءبىر سيىردىڭ جىلدىق ءسۇتى - 50 شەلەك. گوللانديادا ءبىر سيىر ءبىر جىلدا 300 شەلەك بەرەدى. ءبىزدىڭ سيىر 18 پۇت بولعاندا، شۆەسيا سيىرى 100 پۇت بولادى. ءبىزدىڭ جۇرت دەسەتينەدەن 33 پۇت بيداي العاندا، نەمىس - 70، بەلگيا - 120 پۇت الادى. ءبىزدىڭ جۇرت دەسەتينەدەن 50 پۇت پىشەن جيناعاندا، بوتەن جۇرت 300-500 پۇت پىشەن شابادى. پىشەندى ءبىر جازدا ءبىز ءبىر شاپساق، ولار 8-9 قايتا شابادى.

ءبىزدىڭ ورىستىڭ، ۋكراينانىڭ جەرىندە قۇيقاسى تەگىس قاراتوپىراقتى جەر بار. بۇ قارا قۇيقالى ايماقتىڭ ۇلكەندىگى فرانسۇزدىڭ ەۋروپاداعى جەرىندەي ءبىر جارىم. بۇ سىقىلدى جاقسى جەر - جەر ۇستىندە جوق. وسى جەردە وتىرىپ ءبىز جۇتايمىز دا وتىرامىز. ەۋروپا جۇتتى، اشتىقتى ۇمىتقالى 400 جىلدان استى. ەۋروپادا 19-20 دەسەتينە جەرى بولسا، 10-12 سيىر، 5-6 ات، 10 شاقتى شوشقا باعادى. تۇرعانى - جاقسى ءۇي، كيگەنى - جاقسى كيىم، جەگەنى - جاقسى تاماق.

دانيادا جالپى جۇرتتىڭ يەلەنگەنى ءۇي باسىنا 3-5 دەسەتينە عانا جەر. وسىندا وتىرىپ بىزدەن ارتىق تۇرادى. ەلى باي، تاماعى توق بولادى.

وسىنىڭ ءبارى بىلىمگە جالىنىپ شارۋا تۇزەتكەننەن بولعان. ەل نادان بولسا، سوقىرشا جولىن سيپالاپ ءجۇرىپ ەگىن سالسا، مال باقسا - كوپ جەر از بولادى. جەر از ەمەس، ەل نادان، شارۋا شابان.

وسى ناداندىقتى جويام[ىن] دەپ ماسكەۋدەگى قازاق ءبولىمى وسى كىتاپشانى باسقان. ال، قازاق، مۇنى الىپ، وقىپ قارا!

- ءبىر قاداق قارا بيدايعا 200 قاداق،

- ءبىر قاداق ارپاعا 330 قاداق،

- ءبىر قاداق سۇلىعا 400 قاداق سۋ كەرەك.

مىنە، وسى ەسەپپەن ءبىر دەسەتينەدەن 100 پۇت بيداي، 150 پۇتتى ونىڭ سابانىن[ان] الاتىن بولادى. بۇ دەسەتينەدەن 100 مىڭ پۇت سۋ ءىشۋ كەرەك.

ۆيكا دەگەن پىشەن بولادى. ءشوپتىڭ دەسەتينەسىنە جارتى ميلليون پۇت سۋ كەرەك. بۇ قانداي سۋ؟ بۇ سۋ دەسە[تينە]گە سىڭبەسە، تەرەڭدىگى ءبىر كەز كول بولار ەدى.

جاندى زاتتىڭ ايىرماسى - ازوت. ازوت جوق جەردە جان يەسى، ءتانى بولمايدى.

وسىمدىك ءتانىنىڭ جۇزدەن 8ء-ى ازوت قوسىلعان نارسە بولادى.

ءبىز جەرگە قايتا-قايتا بيدايدى سالا بەرسەك، ول جەردىڭ ازوتى ازايادى. وسى كەمىگەن ەگىن جايداعى ازوتتى ورنىنا سالام[ىن] دەپ ەسكى ەگىنجايعا بوقتىق توگەدى. جۇرتتا كوڭگە ءشوپتىڭ قالىڭ شىعاتىنى بوقتىقتىڭ ازوتى بار بولعان سوڭ بولعانى.

جوڭىرىشقا [جوڭىشقا]، بۇرشاق بيدايدان توزعان جەردى جاڭارتادى، ازوتقا بايىتادى. توزعان جەرگە جوڭىرىشقا، بۇرشاق سالىپ السا، بيداي، س ۇلى تاعى جاقسى شىعادى.

بۇل كىتاپشادا وسىنداي ەگىنشى، مالشىعا كەرەك اقىل تولىپ جاتىر.

قىر بالاسى.

"وسىمدىك. وسىمدىك ءومىرى" ماقالاسىنان

"تەڭدىك" گازەتى، №7، 1925 جىل.

دەرەككوز: بوكەيحان ءا. شىعارمالارى. XIII توم.-استانا، 2018

Alash.kz ۇلتتىق پورتالى

بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟