ءتىرى بولسام، قازاققا قىزمەت ەتپەي قويمايمىن!

ءاليحان بوكەيحان

الماتىدا كىتاپ وقۋعا باۋليتىن جوبالار ارتۋدا

29 مامىر 2024 219

الماتىدا ءساۋىر ايىنىڭ ون التىنشى جۇلدىزىندا «جاس قالام — جاڭا رومان» اتتى جوبا اياسىندا بەلگىلى قالامگەرلەردىڭ 3 رومانى جارىققا شىقتى. قازاق ادەبيەتىنە قوسىلعان ءۇش روماننىڭ قالىڭ وقىرمانعا بەرەرى مول. قازاق جازۋشىسى، تانىمال پروزاشى، ءارى جۋرناليست ماقسات مالىكتىڭ «ابىل مەن قابىل» اتتى، جازۋشى قانات ءابىلقايىردىڭ «اعىراپتاعى اتى جوق ادام»، الىبەك بايبول «مۇتىلعان» اتتى كىتاپتارى جارىق كوردى.
كىتاپ سۇيەر وقىرمان مەن ءبىرشاما اقىن-جازۋشىلار قاتىسقان كىتاپتىڭ تۇساۋى ۇلتتىق كىتاپحانادا كەسىلدى.

جاڭاشىل جازۋشى ماقسات مالىكتىڭ "ابىل مەن قابىل" رومانى ەرەكشە ستيلمەن جازىلعان. ءوزى ءتورت بولىمنەن تۇرادى. شىعارمادا سيام ەگىزدەرىنىڭ تاعدىرى مەن عۇمىر جولى جان-جاقتى تالدانعان. سونىمەن قاتار، جاقسىلىق پەن جاماندىق تا، اق پەن قارا سەكىلدى ادام پسيحولوگياسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە كورىنىس تاپقان.  اۆتور شىعارمانى نەبارى 3 اي كولەمىندە جازىپ شىققان. شىعارما كەيىپكەرىنىڭ وبرازى ميفتىك جانردان قازىرگى كۇننىڭ كەيىپكەرلەرىنە اينالدىرا جازعان. ءارى سيام ەگىزدەرىنىڭ ومىرىمەن قاتار، قازاقستاننىڭ ساياسي ءومىرى، ادامداردىڭ قۇقىعى جونىندە دە وي قوزعالعان. اۆتور شىعارما تىكەلەي اڭىز بويىنشا جازىلماسا دا، كەيبىر كونتەكستەرىنىڭ ءبىر ەكەنىن ايتادى.

سونىمەن قاتار، باسقا دا جازۋشىلاردىڭ ەڭبەكتەرىن وقىرمانعا تانىتۋ، ناسيحاتتاۋ، كىتاپقا باۋلۋ ماقساتىندا قالادا ءتۇرلى كىتاپ جارمەڭكەلەر، كەشتەر، فەستيۆالدەر ءوتىپ تۇرادى. سولاردىڭ ءبىرى، KitapFest-2024 فەستيۆالى. شارا دۇنيەجۇزىلىك كىتاپ جانە اۆتورلىق قۇقىق كۇنىنە وراي وتكەن. اتالعان ءىس-شاراعا قالاداعى بىرنەشە باسپالار، ءارى كىتاپسۇيەر وقىرمان دا كوپ قاتىستى. KitapFest-2024-تە جىلداعى ءداستۇر بويىنشا باسپالار تاريحي، عۇمىرنامالىق، ادەبي شىعارمالاردى ءوز باعاسىنان وقىرمانعا ارزان ۇسىندى. سونىمەن بىرگە عىلىمي-تانىمدىق شىعارمانىڭ دا تۇساۋى دا كەسىلدى. ول جاس جازۋشى يلدار حاليتوۆتىڭ «قازاقستان مەتەوريتتەرى» دەپ اتالاتىن عىلىمي ەڭبەگى.

اۆتور ءوز كىتابىندا سوڭعى 183 جىلدا قازاقستان اۋماعىنا قۇلاپ، رەسمي تىركەلگەن 23 مەتەوريت تۋرالى ايتادى. ولاردىڭ كەيبىرەۋلەرى استەرويدتاردىڭ فراگمەنتتەرى، باسقالارى جويىلعان پلانەتالاردىڭ فراگمەنتتەرى. اتموسفەرادا مەتەوريتتەردىڭ كوپشىلىگى جانىپ كەتسە دە، جىل سايىن جەر بەتىنە شامامەن 500 مەتەوريت جەتەدى. حاليتوۆ ءوز كىتابىندا مىناداي دەرەكتەردى كەلتىرەدى: وسى 500 مەتەوريتتىڭ جيىرماسى عانا تابىلدى، ءۇش ءجۇز ەلۋ مۇحيتقا تۇسەدى، ال ءجۇز وتىز قۇرلىققا تۇسەدى.

بۇل عارىشتىق شەتەلدىكتەردى ىزدەۋمەن كاسىبي تۇردە اينالىساتىن ادامدار توبى بار. عىلىمداعى جەتىستىكتەردىڭ ارقاسىندا ولار مەتەوريتتىڭ تراەكتورياسىن الدىن الا بولجاي الادى. تابىلعان مەتەوريتتەردى زەرگەرلىك بۇيىمداردا قولداناتىن كوللەكسيونەرلەرگە، مۇراجايلارعا نەمەسە زەرگەرلەرگە ساتادى. مەتەوريتتەر عىلىم ءۇشىن ماڭىزدى، ويتكەنى ولار عالىمدارعا ءبىزدىڭ عالامنىڭ قۇرىلىمىن جاقسىراق تۇسىنۋگە كومەكتەسەدى.تىركەلگەن كەزدە مەتەوريتتەرگە ادەتتە جاقىن ماڭداعى قاۋىمداستىقتار، وزەندەر نەمەسە كولدەرمەن بايلانىستى اتاۋلار بەرىلەدى. مەتەوريتتەردىڭ نەگىزگى كلاستارىنا تاستى، تەمىر جانە تاستى تەمىر مەتەوريتتەر جاتادى. حاليتوۆ مەتەوريتتەردىڭ حالىقارالىق رەسمي تىركەلگەن دەرەكتەر بازاسىن پايدالانا وتىرىپ، قازاقستاندىق ىزدەۋشىلەردى تاۋىپ، جەرگىلىكتى مەتەوريتتەردىڭ فراگمەنتتەرىن جيناۋعا كىرىستى. مەتەوريتتەردى ساتۋدى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن ءجيى ۇلكەن تاستى كەسەكتەرگە كەسەدى. 1 گرامم مەتەوريتتىڭ قۇنى شامامەن 1 دوللاردى قۇرايدى.

فەستيۆالدا سونىمەن قاتار ءتالىمى مول شەبەرلىك ءدارىس تە وتكەن. ونى بەلگىلى ديكتور مامان، مادەنيەت قايراتكەرى امانجول ەڭسەباي ۇلى وتكىزدى. ديكتور جاستار مەن وقىرماندارعا قاجەتتى داعدىلاردى، اتاپ ايتقاندا مانەرلەر وقۋدان شەبەرلىك ءدارىسىن وتكىزگەن.

جالپى، قازاق جازۋشىلارىنىڭ سونىمەن قاتار شەتەلدىك تانىمال كىتاپتاردى وقىرمانعا ناسيحاتتاۋ ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا وتەتىن شارالاردىڭ قاتارى وسىمەن شەكتەلمەيدى. مامىر ايىنىڭ 26-جۇلدىزىندا دا الماتى قالاسىندا Bookvibe جوباسى اياسىندا كىتاپ جارمەڭكەسى ءوتتى. شارا ساعات 10:00-دە اربات الاڭىندا باستالىپ، 18:00-گە دەيىن جالعاسقان. شاراعان كەلگەن، بەلسەندى وقىرماندار سانى تولاسسىز ارتقان.

جوبانىڭ باستى ماقساتى – قالا جاستارى اراسىندا كىتاپقۇمارلاردىڭ سانىن ارتتىرۋ، كىتاپ اۆتورلارى مەن وقىرمانداردىڭ بىر-بىرىمەن رۋحاني بايلانىس ورناتۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ. بۇل جوبانىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى جاستار مەن قالا تۇرعىندارىنىڭ نازارىن اۋدارۋ ءۇشىن جارمەڭكەگە بەلگىلى قوناقتار شاقىرىلعان.

باسپاگەر باقىتجان بۇقارباي:«ءقازىر ءبارى ءوزى تۋرالى كىتاپ جازىپ كەتتى عوي. ونىڭ ىشىندە وقۋعا تۇراتىن جاقسىسى، نەمەسە تۇككە العىسىز ناشارى بار. الايدا كىتاپتىڭ كوپ بولعانى دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن. ەگەر ءسىزدىڭ كىتاپ وقۋدا ماقساتىڭىز بولماسا، ءسىز باسقا بىرەۋدىڭ ماقساتىن ورىندايسىز»، - دەپ ءوز ويىمەن ءبولىستى. اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا قاراماستان جارمەڭكەدە كىتاپ ساتىپ الۋشىلاردىڭ قاتارى ازايعان جوق. Bookvibe جوباسىنا قاتىساتىن باسپالار سانىنىڭ ارتۋى قۋانتارلىق وزگەرىستەردىڭ ءبىرى. ولاردىڭ ىشىندە Family Book، «قىر بالاسى» قف، «Qasym» باسپاسى، Qazyna&Ummastore، «Ziyat»، «Atamura»، «AmalBooks»، «Aruna»، Steppe&World، «ADAL KITAP» جانە ت.ب. باسپالار كەلىپ قاتىسقان.

جارمەڭكە قاتىسۋشىسى نۇرنازار: «مەن مۇنداي شارالاردىڭ ءجيى وتكىزىلىپ تۇرۋىن قولدايمىن. جارمەڭكەدە قازاق ادەبيەتىن، سونداي-اق شەتەل ادەبيەتىنىڭ قازاق تىلىنە اۋدارمالارىن كورۋگە بولادى. مۇنداي كورمەلەر الداعى ۋاقىتتا تەك الماتىدا عانا ەمەس، قازاقستاننىڭ باسقا قالالارىندا دا وتكىزىلۋى كەرەك دەپ ويلايمىن»، - دەپ جارمەڭكەدەن العان اسەرى مەن سەزىمىمەن ءبولىستى.

بۇل ماقالا تۋرالى نە ويلايسىز؟