Tiri bolsam, qazaqqa qyzmet etpeı qoımaımyn!

Álıhan Bókeıhan

Zań jobasynda balalardy otbasydan ajyratý týraly birde-bir norma joq - Balaeva

15 sáýir 2024 389
Búgin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev áıel quqyǵy men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etetin zańǵa qol qoıdy. Osyǵan baılanysty QR Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva óz pikirin bildirdi.

"Búgin Memleket basshysy kópten kútken jáne keńinen talqylanǵan áıelder quqyqtary men balalardyń qaýipsizdigin qorǵaýdy kúsheıtý týraly zańǵa qol qoıdy. Atalǵan qujattyń máni men mańyzyna toqtalyp óteıin.

Birinshiden. Adamnyń qadir-qasıetine álimjettik pen qatygezdik kórsetýge, qorlaýǵa qarsy naqty normalar qarastyrylǵan. Atap aıtqanda:

-   adam densaýlyǵyna tıgizgen jeńil zıanǵa 50 táýlikke deıin qamaý nemese 200 AEK deıin aıyppul;

-   qol kótergeni úshin 25 táýlikke deıin qamaý nemese 80 saǵatqa deıin qoǵamdyq jumysqa jegý nemese 80 AEK deıin aıyppul retinde qylmystyq jaýapkershilik kózdelgen.

Al eger osyndaı qylmys kámeletke tolmaǵan tulǵaǵa qatysty asa qatygezdikpen jasalsa, onda qylmysker 2 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylady.

Óz kezeginde kámeletke tolmaǵan nemese sharasyz jaǵdaıda qalǵan jandy azaptaǵan, ne bolmasa densaýlyǵyna aýyr jáne orta deńgeıde zıan keltirgen, bala óltirgen nemese jynystyq qylmys jasaǵandar úshin zańda bar eń aýyr jaza - “ómirlik bas bostandyǵynan aıyrý” kózdelgen.

Sonymen birge balalarǵa qatysty nemese otbasy turmysynda buryn-sońdy qandaı da bir quqyq buzǵandar úshin erekshe talaptar engizildi. Máselen, olarǵa sot sheshimimen medısınalyq uıymdarda psıhologıalyq emdeýden ótý mindetteledi. Al otbasy múshelerin qorǵaý maqsatynda sotqa asa qajet bolsa, olardyń bir shańyraq astynda turýyna tyıym salý quqyǵy beriledi.

Jalpy, turmystaǵy osyndaı kúsh kórsetý faktilerine dereý shara qoldanýyna múmkindik jasaý úshin, ókiletti organdarǵa BAQ-ta jarıalanǵan aqparatty negizge alýǵa ruqsat beretin normalar qarastyrylǵan.

Ekinshiden. Sýısıdtiń aldyn alý úshin adamnyń óz-ózine qol jumsaýyna sebepker bolǵan tulǵa úshin 5 jyldan 9 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý túrinde qylmystyq jaýapkershilik artylady.

Sonymen qatar, óz-ózine qol salýdy úgitteıtin nasıhat úshin 200 AEK kóleminde aıyppul túrinde qylmystyq jaýapkershilik engizildi. Al býllıng pen kıberbýllıng úshin 10 AEK aıyppul tólenedi.

Úshinshiden. Internatta jatatyn balalardyń quqyǵyn qorǵaý maqsatynda tıisti organdarǵa balanyń jatatyn jaǵdaıyn kedergisiz tekserýge quqyq berildi. Osy arqyly mundaı uıymdarda memlekettik baqylaý eshbir eskertýsiz jasalatyn bolady.

Tórtinshiden. Otbasy negizderin kúsheıtý men turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan jańa normalar bar.

Máselen, dástúrli otbasylyq qundylyqtardy saqtaý, erli-zaıyptylardyń ózara jáne balalardy ulttyq otbasylyq rýhta tárbıeleýdiń ortaq Otbasy-nekelik zańnamalyq qaǵıdattaryn bekitý usynyldy. Osy oraıda, respýblıkadaǵy Otbasyn qoldaý ortalyqtary týraly arnaýly norma qarastyryldy, óıtkeni osy ýaqytqa deıin olar ártúrli jaǵdaıda jumys istep keldi.

Endigi jerde bul Ortalyqtar memlekettik otbasy saıasatyn, sonyń ishinde nekeni saqtap qalý, qıyn jaǵdaıǵa dýshar bolǵan otbasy múshelerin qoldaý, zorlyq-zombylyq kórgen jandardy qamqorlyqqa alý sıaqty naqty mindetterdi atqarady.

Óz kezeginde, osy baǵyttaǵy jumysty úılestirý úshin jergilikti atqarýshy jáne saılanbaly organdarǵa birqatar ókilettikter berildi.

Besinshiden. Zań jobasynda balalardy otbasydan ajyratý týraly birde-bir norma joq.

Endeshe, áleýmettik jelidegi osyǵan qatysty ártúrli alyp-qashpa aqparattyń bári jalǵan ekenin jetkizemin.

Qurmetti dostar, memlekettiń bul baǵyttaǵy saıasaty, eń aldymen, otbasyny saqtap qalýdy, balanyń otbasynda ósýin, ata-ananyń bala tárbıesindegi mańyzdy rólin kózdeıdi.

Esterińizge sala keteıin, memleket otbasy isine tek balanyń ómiri men densaýlyǵyna qater tóngen jaǵdaıda ǵana aralasyp, bala quqyǵyn qorǵaıdy.

Ana men bala, olardyń adamı quqyǵy – barshamyz úshin eń mańyzdy basymdyq bolýy shart, - dedi mınıstr.

Bul maqala týraly ne oılaısyz?