Tiri bolsam, qazaqqa qyzmet etpeı qoımaımyn!

Álıhan Bókeıhan

Qytaıǵa astyq satqan durys pa, álde et satqan paıdaly ma?

27 naýryz 2024 244

Qazaqstannan Qytaıǵa aýyl sharýashylyǵy ónimderin eksporttaýǵa kedergi negizgi eki faktor bar. Biri – Dostyq-Alashankoý baǵytyndaǵy temirjoldyń tarshylyǵy, ekinshisi – ónimderdi konteınerlermen jóneltý.

Al karantın sertıfıkatyn talap etetin ónimder uzaq ýaqyt kezekte turyp qalýy múmkin. Bul týraly Qazaqstan eksportshylary forýmy jáne Qazaqstan-Qytaı saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq konferensıasynda sóz boldy.

Forým qatysýshylarynyń aıtýynsha, qazir Alashankoýda syıymdylyǵy 2 myń tonna termınal jartylaı bos tur. Oǵan tezirek astyq jetkizip, toltyrý kerek. Alaıda Qazaqstan astyq odaǵynyń tóraǵasy Artýr Ahmetovtiń aıtýynsha, Qytaıǵa astyq tasymaldaýda negizgi degen eki másele bar.

Birinshi másele – Dostyq-Alashankoý baǵytyndaǵy temirjoldyń tarshylyǵy. Ondaǵy jalǵyz jolmen aýyl sharýashylyǵy ónimderimen birge barlyq taýar ótedi. Stansıaǵa aýyrtpashylyq kóp túskendikten bizdiń tarapta vagondar kezek kútip, turalap qalady. Al aýyl sharýashylyǵy taýarlary karantın sertıfıkasıasynan ótetindikten, ýaqyt tyǵyz.

Ekinshi másele – aýyl sharýashylyǵy ónimderin konteınerlermen jóneltý. Al konteınerli poıyzdyń syıymdylyǵy 1300 tonna, al astyq poıyzynyń kólemi 3,5 myń tonna. Sondyqtan Astyq odaǵy QTJ men Qytaı tarapyna osy astyq poıyzdaryna mán berý qajettiligin eskertip otyr. Sebebi, bir astyq poıyzy úsh birdeı konteınerli poıyzdyń ornyn jaba alady ári stansıadaǵy keptelisti tezirek jeńildetedi.

QTJ málimetinshe, búginde Dostyq-Moıynty aralyǵyndaǵy temirjoldyń ekinshi jolynyń qurylysy bastaldy. Ony 2025 jylǵa deıin aıaqtaý kózdelip otyr. Sol iske qosylsa, Dostyq-Alashanhoý baǵytyndaǵy ótkizý qabiletin 5 esege deıin, ıaǵnı kúnine poıyzdar jubyn 12-den 60-qa deıin arttyrýǵa múmkindik beredi.

Alaıda Qazaqstannyń et odaǵynyń tóraǵasy Maqsut Baqtybaevtyń aıtýynsha, Qytaıǵa astyqtan buryn et satqan durys. Onyń aıtýynsha, 1 tonna ettiń quny 5 myń dollar, al astyqtyń tonnasy nebári 200-300 dollar turady. Sondyqtan shyǵyn men tabys kólemi turǵysynan ekeýin salystyrýǵa kelmeıdi. Sol úshin barynsha qymbat ónimdi satyp, al astyqty osynda malǵa azyq qylyp, sonyń esebinen et kólemin ulǵaıtýǵa bolatynyn aıtady. 

Bir aı buryn ǵana Qytaıdyń bas keden basqarmasynyń komısıasy kelip, barlyq kásiporynymyzdy tekserip ketti. Búginde 17 óńirden jeteýi ruqsat aldy. Qalǵan oblystar jyl sońyna deıin ashylady dep oılap otyrmyz, - deıdi sarapshy. 

Onyń aıtýynsha, elimizde et eksportqa baǵyttalǵan ónim bolǵandyqtan, ishki naryq qajettiliginen 20% artyǵymen óndiriledi. Eger biz óndirisimizdi arttyra alsaq, ishki naryqtan bólek, Qytaıǵa qosymsha 200 myń tonnaǵa deıin sata alamyz. Qazirdiń ózinde muzdatylǵan etti eksporttaýǵa múmkindik bar. Eki el arasyndaǵy mal sharýashylyǵy salasy boıynsha saýda aınalymyn aldaǵy 5 jylda 3,5 mlrd dollarǵa deıin jetkizý múkindigi qarastyrylyp otyr.

Bul maqala týraly ne oılaısyz?