Tiri bolsam, qazaqqa qyzmet etpeı qoımaımyn!

Álıhan Bókeıhan

Kimniń kim ekeni tar oryn, taıǵaq keshýde bilinedi - Mirjaqyp Dýlatuly «halyqty satýshylar» jaıly

13 sáýir 2024 394

Jaıshylyqta kim jaman? Jurttyń bári jaqsy, bári de er, bári de ultshyl. Kimniń kim ekeni tar oryn, taıǵaq keshýde bilinedi.

Nıkolaı zamanyn bastan keshirdik. Ol zaman túpsiz tereń bir tuńǵıyq edi. Ol kezde qara halyq bylaı tursyn, kózi ashyq oqyǵan azamattarymyzdyń kóbi saıasattan beıhabar, ult jumysynan boıyn aýlaq salyp,kúneltýdiń sońynda júrdi. Biraq bularǵa ókpe joq edi, óıtkeni belsenip jurtqa basshylyq etpediń deýge bolsa da, zıandy iske kirispegenine jurt rıza edi. Ol zamanda shyn ókpeleýge bolatyn adamdar boldy. Olar hakimge jaǵynyp, túıme-tanaǵa qyzyǵyp, jandarmdarǵa jaldanyp, halyqty satýshylar edi. Bostandyq týǵan soń bulardyń syry ashylyp, tańbasy basylyp, aramyzdan shyǵyp qaldy.

Alash basyna ekinshi qıyn kúnder týdy. Ol kúnder 25 ıýn jarlyǵy edi. Jurt botadaı bozdady. Aldy qashyp, arty sasyp, birsypyralary qyrǵynǵa ushyrap jatqanda, kókten tilegeni jerden tabylǵandaı daǵdarǵan eldi jem qylyp, tonaýǵa kirisken de boldy. Jaqsylyq týdy, jigitter qaıtty, eldiń kóńili jaılandy. Kimniń kim ekeni sonda bir bilindi.

Bólshevık dáýiri bastaldy. Jurt jylady. Tal túste talandy. Azamaty óldi, áıeli zorlandy, dúnıesi búlindi. Osyndaı qıamet-qaıym kúnder týǵanda, bizdiń aramyzdan da bólshevık bolyp, jurtty qosa talaǵan, azamattarymyzdyń ústinen shaǵym júrgizgen, ólimge buıyrtqan, oqqa baılatqan anturǵandar shyqty. Bólshevıktiń ǵumyry uzyn bolsa, bular eldiń sánin ketiretin edi.

Qudaı saqtap, kóp jerden bólshevıktiń kózi joǵaldy, halyq ýh dep demin alyp otyr. Áli de bolsa bólshevıkten qutylmaǵan elderimiz bar. Mysaly, Jetisý, Syrdarıa oblystary. Ol elder kúni búginge sheıin qyrǵynǵa ushyrap jatyr. Mine, bólshevıkter talaıdyń syryn taǵy ashty.

Sańan bolsa, Alash, endi oılan! Jaıshylyqta jap-jaqsy bolyp júrse de, tarshylyqta jalt berip jaýyńa qosylyp, janyńa qastyq qylatyn, malyńa quryq salatyn kim ekenin bilip qoı! Mundaı jaýyzdardy munan keıin mańaıyna jolatpa, alastap arańnan shyǵar! Mundaılar jurtqa opa bermeıdi, erteń taǵy bir jamandyqqa ushyrasań, mıyńdy shaǵatyn, túbińe jetetin osylar, saqtan!

Mirjaqyp DÝLATULY

«Qazaq» gazeti, 1918 jyl, №264

Derekkóz: Dýlatuly M., Alty tomdyq shyǵarmalar jınaǵy.2-tom. - Almaty, 2013 j.

Alash.kz ulttyq portaly

Bul maqala týraly ne oılaısyz?