Tiri bolsam, qazaqqa qyzmet etpeı qoımaımyn!

Álıhan Bókeıhan

Almatyda kitap oqýǵa baýlıtyn jobalar artýda

29 mamyr 2024 229

Almatyda sáýir aıynyń on altynshy juldyzynda «Jas qalam — jańa roman» atty joba aıasynda belgili qalamgerlerdiń 3 romany jaryqqa shyqty. Qazaq ádebıetine qosylǵan úsh romannyń qalyń oqyrmanǵa bereri mol. Qazaq jazýshysy, tanymal prozashy, ári jýrnalıs Maqsat Máliktiń «Abyl men Qabyl» atty, jazýshy Qanat Ábilqaıyrdyń «Aǵyraptaǵy aty joq adam», Álibek Baıbol «Mutylǵan» atty kitaptary jaryq kórdi.
Kitap súıer oqyrman men birshama aqyn-jazýshylar qatysqan kitaptyń tusaýy Ulttyq kitaphanada kesildi.

Jańashyl jazýshy Maqsat Máliktiń "Abyl men Qabyl" romany erekshe stılmen jazylǵan. Ózi tórt bólimnen turady. Shyǵarmada sıam egizderiniń taǵdyry men ǵumyr joly jan-jaqty taldanǵan. Sonymen qatar, jaqsylyq pen jamandyq ta, aq pen qara sekildi adam psıhologıasynyń erekshelikterine kórinis tapqan.  Avtor shyǵarmany nebári 3 aı kóleminde jazyp shyqqan. Shyǵarma keıipkeriniń obrazy mıftik janrdan qazirgi kúnniń keıipkerlerine aınaldyra jazǵan. Ári sıam egizderiniń ómirimen qatar, Qazaqstannyń saıası ómiri, adamdardyń quqyǵy jóninde de oı qozǵalǵan. Avtor shyǵarma tikeleı ańyz boıynsha jazylmasa da, keıbir konteksteriniń bir ekenin aıtady.

Sonymen qatar, basqa da jazýshylardyń eńbekterin oqyrmanǵa tanytý, nasıhattaý, kitapqa baýlý maqsatynda qalada túrli kitap jármeńkeler, keshter, festıválder ótip turady. Solardyń biri, KitapFest-2024 festıvali. Shara Dúnıejúzilik kitap jáne avtorlyq quqyq kúnine oraı ótken. Atalǵan is-sharaǵa qaladaǵy birneshe baspalar, ári kitapsúıer oqyrman da kóp qatysty. KitapFest-2024-te jyldaǵy dástúr boıynsha baspalar tarıhı, ǵumyrnamalyq, ádebı shyǵarmalardy óz baǵasynan oqyrmanǵa arzan usyndy. Sonymen birge ǵylymı-tanymdyq shyǵarmanyń da tusaýy da kesildi. Ol jas jazýshy Ildar Halıtovtyń «Qazaqstan meteorıtteri» dep atalatyn ǵylymı eńbegi.

Avtor óz kitabynda sońǵy 183 jylda Qazaqstan aýmaǵyna qulap, resmı tirkelgen 23 meteorıt týraly aıtady. Olardyń keıbireýleri asteroıdtardyń fragmentteri, basqalary joıylǵan planetalardyń fragmentteri. Atmosferada meteorıtterdiń kópshiligi janyp ketse de, jyl saıyn Jer betine shamamen 500 meteorıt jetedi. Halıtov óz kitabynda mynadaı derekterdi keltiredi: osy 500 meteorıttiń jıyrmasy ǵana tabyldy, úsh júz elý muhıtqa túsedi, al júz otyz qurlyqqa túsedi.

Bul ǵaryshtyq sheteldikterdi izdeýmen kásibı túrde aınalysatyn adamdar toby bar. Ǵylymdaǵy jetistikterdiń arqasynda olar meteorıttiń traektorıasyn aldyn ala boljaı alady. Tabylǵan meteorıtterdi zergerlik buıymdarda qoldanatyn kolleksıonerlerge, murajaılarǵa nemese zergerlerge satady. Meteorıtter ǵylym úshin mańyzdy, óıtkeni olar ǵalymdarǵa bizdiń Ǵalamnyń qurylymyn jaqsyraq túsinýge kómektesedi.Tirkelgen kezde meteorıtterge ádette jaqyn mańdaǵy qaýymdastyqtar, ózender nemese kóldermen baılanysty ataýlar beriledi. Meteorıtterdiń negizgi klastaryna tasty, temir jáne tasty temir meteorıtter jatady. Halıtov meteorıtterdiń halyqaralyq resmı tirkelgen derekter bazasyn paıdalana otyryp, qazaqstandyq izdeýshilerdi taýyp, jergilikti meteorıtterdiń fragmentterin jınaýǵa kiristi. Meteorıtterdi satýdy jeńildetý úshin jıi úlken tasty kesekterge kesedi. 1 gram meteorıttiń quny shamamen 1 dollardy quraıdy.

Festıválda sonymen qatar tálimi mol sheberlik dáris te ótken. Ony belgili dıktor maman, mádenıet qaıratkeri Amanjol Eńsebaıuly ótkizdi. Dıktor jastar men oqyrmandarǵa qajetti daǵdylardy, atap aıtqanda mánerler oqýdan sheberlik dárisin ótkizgen.

Jalpy, qazaq jazýshylarynyń sonymen qatar sheteldik tanymal kitaptardy oqyrmanǵa nasıhattaý nasıhattaý maqsatynda ótetin sharalardyń qatary osymen shektelmeıdi. Mamyr aıynyń 26-juldyzynda da Almaty qalasynda Bookvibe jobasy aıasynda kitap jármeńkesi ótti. Shara saǵat 10:00-de Arbat alańynda bastalyp, 18:00-ge deıin jalǵasqan. Sharaǵan kelgen, belsendi oqyrmandar sany tolassyz artqan.

Jobanyń basty maqsaty – qala jastary arasynda kitapqumarlardyń sanyn arttyrý, kitap avtorlary men oqyrmandardyń bir-birimen rýhanı baılanys ornatýyna múmkindik jasaý. Bul jobanyń bir ereksheligi jastar men qala turǵyndarynyń nazaryn aýdarý úshin jármeńkege belgili qonaqtar shaqyrylǵan.

Baspager Baqytjan Buqarbaı:«Qazir bári ózi týraly kitap jazyp ketti ǵoı. Onyń ishinde oqýǵa turatyn jaqsysy, nemese túkke alǵysyz nashary bar. Alaıda kitaptyń kóp bolǵany durys dep esepteımin. Eger sizdiń kitap oqýda maqsatyńyz bolmasa, siz basqa bireýdiń maqsatyn oryndaısyz», - dep óz oıymen bólisti. Aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna qaramastan jármeńkede kitap satyp alýshylardyń qatary azaıǵan joq. Bookvibe jobasyna qatysatyn baspalar sanynyń artýy qýantarlyq ózgeristerdiń biri. Olardyń ishinde Family Book, «Qyr balasy» QF, «Qasym» baspasy, Qazyna&Ummastore, «Ziyat», «Atamura», «AmalBooks», «Aruna», Steppe&World, «ADAL KITAP» jáne t.b. baspalar kelip qatysqan.

Jármeńke qatysýshysy Nurnazar: «Men mundaı sharalardyń jıi ótkizilip turýyn qoldaımyn. Jármeńkede qazaq ádebıetin, sondaı-aq shetel ádebıetiniń qazaq tiline aýdarmalaryn kórýge bolady. Mundaı kórmeler aldaǵy ýaqytta tek Almatyda ǵana emes, Qazaqstannyń basqa qalalarynda da ótkizilýi kerek dep oılaımyn», - dep jármeńkeden alǵan áseri men sezimimen bólisti.

Bul maqala týraly ne oılaısyz?