Қазақстанда Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Отбасының цифрлық картасы (ОЦК) жүйесі арқылы әрбір үй шаруашылығының әлеуметтік әл-ауқат деңгейін анықтау тәртібін кеңінен түсіндіріп жатыр, деп хабарлайды Alash.kz.
Ведомство берген ресми ақпаратқа сәйкес, азаматтардың тұрмыс сапасы бірнеше негізгі санаттарға (соның ішінде C, D және E) бөлініп бағаланады. Бұл санаттар отбасылардың материалдық әрі әлеуметтік жағдайындағы айырмашылықтарды нақты көрсетеді:
C санаты – әл-ауқат деңгейі қанағаттанарлық отбасылар. Бұл санатқа орташа табысы бар, күнделікті негізгі қажеттіліктерін өзі қамтамасыз ете алатын азаматтар жатады. Отбасы мүшелерінің тұрақты жұмысы, жеке баспанасы мен автокөлігі болуы мүмкін. Дегенмен, мүлкінің немесе жұмысының болуы оларды мемлекеттік қолдау шараларынан толық шектемейді.
D санаты – экономикалық тұрғыдан осал жағдайдағы отбасылар. Мұндай үй шаруашылықтарында еңбекке қабілетті мүшелерінің тұрақты жұмысының болмауы, несиелер бойынша мерзімі өткен берешектер және баспананың жеткіліксіздігі сияқты материалдық қиындықтар қатар кездеседі. Министрлік бұл санаттағы отбасыларға әлеуметтік төлемдермен бірге, жұмысқа орналасуға және кәсіптік оқудан өтуге жан-жақты көмек көрсетеді.
E санаты – экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан өте осал топтар. Мемлекеттік көмек бірінші кезекте осы топқа бағытталады. Олар негізгі қажеттіліктерге қаражаттың жетіспеуі, жеке баспананың болмауы, созылмалы кредиттік қарыздар және өз жағдайын өз бетінше жақсарту мүмкіндігінің жоқтығы сияқты кешенді қиындықтарға тап болған. Бұл санатта еңбекке қабілетті мүшелері мүлде жоқ отбасылар да кездеседі.
Айта кетерлігі, отбасының санатын тек бір ғана көрсеткішпен автоматты түрде белгілеу мүмкін емес. Тіпті пәтер мен көліктің болуы отбасының әл-ауқаты жоғары екенін дәлелдемейді, сол сияқты несие қарызының болуы да оны бірден осал санатқа жатқызуға негіз болмайды.
Отбасының цифрлық картасы мемлекеттік ақпараттық жүйелерден алынатын жалпы 59 көрсеткішті пайдаланады. Бағалау кезінде азаматтардың қаржылық жағдайы, жұмыспен қамтылуы, баспанасы, мүлкі, көлігі, кредиттік міндеттемелері, бизнесі, жер учаскелері мен ауыл шаруашылығы активтерінің болуы ескеріледі. Бұған қоса, отбасы мүшелерінің құрамы, жасы, балалар, қарттар мен мүгедектігі бар жандардың болуы сияқты әлеуметтік тұрақтылық факторлары да назарға алынады.
Маңызды жайт — әлеуметтік әл-ауқат санаты тұрақты түрде қатпап қалынбайды. Отбасының құрамы мен әл-ауқат деңгейі ай сайын қайта есептеліп отырады. Азаматтардың мүліктік немесе тұрмыстық жағдайы өзгергенде, санат та жаңартылған мәліметтер бойынша қайта айқындалады. Егер жүйедегі деректер бұрмаланған немесе ескірген болса, тұрғындар тиісті уәкілетті органға жүгініп, түзету енгізе алады.
Министрлік мұқтаждық қағидатын қолдану C, D және E санаттарындағы отбасылардың тиісті талаптарға сай келетін мемлекеттік жәрдемақыларды алу құқығын шектемейтінін баса айтты. Кешенді бағалаудың басты мақсаты — мемлекеттік көмекті мұқтаж жандарға атаулы әрі әділ түрде жеткізу.
